7.3 C
Milano
martedì, Dicembre 6, 2022
spot_img
HomeAdi ParvaLa scuola d’armi 132

La scuola d’armi 132

SAMBHAVA PARVA
(Il libro delle nascite)

SEZIONE 132
La scuola d’armi

वैशम्पायन उवाच
ततः सम्पूजितो द्रोणो भीष्मेण द्विपदां वरः।
विशश्राम महातेजाः पूजितः कुरुवेश्मनि ॥१॥
vaiśampāyana uvāca |
tataḥ sampūjito droṇo bhīṣmeṇa dvipadāṃ varaḥ |
viśaśrāma mahātejāḥ pūjitaḥ kuruveśmani ||1||

Vaishampayana disse: “Allora quel migliore degli uomini, quello splendido Drona, adorato da Bhishma, si stabilì nella casa dei Kuru e da tutti loro fu adorato.

विश्रान्तेऽथ गुरौ तस्मिन् पौत्रानादाय कौरवान् ।
शिष्यत्वेन ददौ भीष्मो वसूनि विविधानि च ॥२॥
viśrānte’tha gurau tasmin pautrānādāya kauravān |
śiṣyatvena dadau bhīṣmo vasūni vividhāni ca ||2||

Dopo essersi riposato per un po’, Bhishma, prendendo i nipoti Kaurava, glieli consegno come allievi e con doni faceva di lui il precettore

गृहं च सुपरिच्छन्नं धनधान्यसमाकुलम् ।
भारद्वाजाय सुप्रीतः प्रत्यपादयत प्रभुः ॥३॥
gṛhaṃ ca suparicchannaṃ dhanadhānyasamākulam |
bhāradvājāya suprītaḥ pratyapādayata prabhuḥ ||3||

Quel signore diede al figlio di Bharadvaja una casa pulita e ordinata, ben piena di comodità e ogni tipo di ricchezza.

सताशिष्यान् महेष्वासः प्रतिजग्राह कौरवान् ।
पाण्डवान् धार्तराष्ट्रांश्च द्रोणो मुदितमानसः ॥४॥
satāśiṣyān maheṣvāsaḥ pratijagrāha kauravān |
pāṇḍavān dhārtarāṣṭrāṃśca droṇo muditamānasaḥ ||4||

Quel grande arciere, Drona, con un cuore deliziato, accettò i Kaurava, i figli di Dhritarashtra e di Pandu come allievi.”

वैशंपायन उवाच ।
अर्जुनस तु परं यत्नम आतस्थे गुरु पूजने ।
अस्त्रे च परमं यॊगं परियॊ दरॊणस्य चाभवत ॥५॥
vaiśaṁpāyana uvāca |
arjunas tu paraṃ yatnam ātasthe guru pūjane |
astre ca paramaṃ yogaṃ priyo droṇasya cābhavat ||5||

Vaishampayana disse: “Arjuna per onorare il guru compiva grandi sforzi e per una costante applicazione alle armi divenne caro a Drona.

दरॊणेन तु तदाहूय रहस्य उक्तॊ ऽननसाधकः ।
अन्धकारे ऽरजुनायान्नं न देयं ते कथं चन ॥६॥
droṇena tu tadāhūya rahasy ukto ‘nnasādhakaḥ |
andhakāre ‘rjunāyānnaṃ na deyaṃ te kathaṃ cana ||6||

Invitato da Drona, in privato fu detto al cuoco che preparava i cibi: “Al buio non dare mai del cibo ad Arjuna.”

ततः कदा चिद भुञ्जाने परववौ वायुर अर्जुने ।
तेन तत्र परदीप्तः स दीप्यमानॊ निवापितः ॥७॥
tataḥ kadā cid bhuñjāne pravavau vāyur arjune |
tena tatra pradīptaḥ sa dīpyamāno nivāpitaḥ ||7||

Ma un giorno mentre Arjuna mangiava soffiava il vento e spegneva la lampada che là era accesa.

भुङ्क्त एवार्जुनॊ भक्तं न चास्यास्याद वयमुह्यत ।
हस्तस तेजस्विनॊ नित्यम अन्नग्रहण कारणात ।
तद अभ्यासकृतं मत्वा रात्राव अभ्यस्त पाण्डवः ॥८॥
bhuṅkta evārjuno bhaktaṃ na cāsyāsyād vyamuhyata |
hastas tejasvino nityam annagrahaṇa kāraṇāt |
tad abhyāsakṛtaṃ matvā rātrāv abhyasta pāṇḍavaḥ ||8||

E mangiando Arjuna non mancava la bocca, la mano di quel potente, portava sempre il cibo alla bocca; quindi, pensando di ripetere ciò (con l’arco), il Pandava si esercitava di notte.

तस्य जयातलनिर्घॊषं दरॊणः शुश्राव भारत ।
उपेत्य चैनम उत्थाय परिष्वज्येदम अब्रवीत ॥९॥
tasya jyātalanirghoṣaṃ droṇaḥ śuśrāva bhārata |
upetya cainam utthāya pariṣvajyedam abravīt ||9||

O Bharata, Drona udiva dunque il suono della sua corda e raggiuntolo abbracciandolo gli diceva:

परयतिष्ये तथा कर्तुं यथा नान्यॊ धनुर्धरः ।
तवत्समॊ भविता लॊके सत्यम एतद बरवीमि ते ॥१०॥
prayatiṣye tathā kartuṃ yathā nānyo dhanurdharaḥ |
tvatsamo bhavitā loke satyam etad bravīmi te ||10||

“Mi impegnerò a fare in modo che nessun altro arciere al mondo sarà mai pari a te, ti sto dicendo il vero.”

ततॊ दरॊणॊ ऽरजुनं भूयॊ रथेषु च गजेषु च ।
अश्वेषु भूमाव अपि च रणशिक्षाम अशिक्षयत ॥११॥
tato droṇo ‘rjunaṃ bhūyo ratheṣu ca gajeṣu ca |
aśveṣu bhūmāv api ca raṇaśikṣām aśikṣayat ||11||

Allora Drona ancora ad Arjuna, sul carro sugli elefanti, sui cavalli e a terra, l’arte del combattimento insegnava.

गदायुद्धे ऽसि चर्यायां तॊमरप्रासशक्तिषु ।
दरॊणः संकीर्ण युद्धेषु शिक्षयाम आस पाण्डवम ॥१२॥
gadāyuddhe ‘si caryāyāṃ tomaraprāsaśaktiṣu |
droṇaḥ saṃkīrṇa yuddheṣu śikṣayām āsa pāṇḍavam ||12||

Nella lotta con le mazze, nel maneggiare la spada, nello scagliar lance e nella lotta con altre armi, Drona istruiva il Pandava.

तस्य तत कौशलं दृष्ट्वा धनुर्वेद जिघृक्षवः ।
राजानॊ राजपुत्राश च समाजग्मुः सहस्रशः ॥१३॥
tasya tat kauśalaṃ dṛṣṭvā dhanurveda jighṛkṣavaḥ |
rājāno rājaputrāś ca samājagmuḥ sahasraśaḥ ||13||

E vedendo la sua abilità, desiderosi di apprendere l’arte dell’arco, i re e i principi, sopraggiunsero a migliaia.

La storia di Ekalavya

ततॊ निषादराजस्य हिरण्यधनुषः सुतः ।
एकलब्यॊ महाराज दरॊणम अभ्याजगाम ह ॥१४॥
tato niṣādarājasya hiraṇyadhanuṣaḥ sutaḥ |
ekalabyo mahārāja droṇam abhyājagāma ha ||14||

O grande re, quindi il figlio di Hiranyadhanusha, Ekalavya il re dei Nishada, raggiungeva Drona.

न स तं परतिजग्राह नैषादिर इति चिन्तयन ।
शिष्यं धनुषि धर्मज्ञस तेषाम एवान्ववेक्षया ॥१५॥
na sa taṃ pratijagrāha naiṣādir iti cintayan |
śiṣyaṃ dhanuṣi dharmajñas teṣām evānvavekṣayā ||15||

Ma lui, quel sapiente del dharma, guardando agli altri, pensando che era un Nishada, non lo accoglieva come allievo nell’arco.

स तु दरॊणस्य शिरसा पादौ गृह्य परंतपः ।
अरण्यम अनुसंप्राप्तः कृत्वा दरॊणं मही मयम ॥१६॥
sa tu droṇasya śirasā pādau gṛhya paraṃtapaḥ |
araṇyam anusaṃprāptaḥ kṛtvā droṇaṃ mahī mayam ||16||

Ma quel tormenta nemici, toccando con la testa i piedi di Drona, raggiunta una foresta e costruita un’immagine di Drona con la terra.

तस्मिन्न आचार्य वृत्तिं च परमाम आस्थितस तदा ।
इष्वस्त्रे यॊगम आतस्थे परं नियमम आस्थितः ॥१७॥
tasminn ācārya vṛttiṃ ca paramām āsthitas tadā |
iṣvastre yogam ātasthe paraṃ niyamam āsthitaḥ ||17||

Qui, dunque, praticando una suprema devozione al maestro, dell’arco praticava la disciplina, fermo stando in supremo controllo.

परया शरद्धया युक्तॊ यॊगेन परमेण च ।
विमॊक्षादान संधाने लघुत्वं परम आप सः ॥१८॥
parayā śraddhayā yukto yogena parameṇa ca |
vimokṣādāna saṃdhāne laghutvaṃ param āpa saḥ ||18||

E unito a suprema fede e con supremo yoga, nel prendere incoccare e scagliare otteneva una grandissima abilità.

अथ दरॊणाभ्यनुज्ञाताः कदा चित कुरुपाण्डवाः ।
रथैर विनिर्ययुः सर्वे मृगयाम अरिमर्दनाः ॥१९॥
atha droṇābhyanujñātāḥ kadā cit kurupāṇḍavāḥ |
rathair viniryayuḥ sarve mṛgayām arimardanāḥ ||19||

Quindi un giorno col permesso di Drona i Kuru e i Pandava, quegli uccisori di nemici, saliti sui carri, si recarono a caccia.

तत्रॊपकरणं गृह्य नरः कश चिद यदृच्छया ।
राजन्न अनुजगामैकः शवानम आदाय पाण्डवान ॥२०॥
tatropakaraṇaṃ gṛhya naraḥ kaś cid yadṛcchayā |
rājann anujagāmaikaḥ śvānam ādāya pāṇḍavān ||20||

O re, per caso, un uomo là assieme agli attendenti, seguendo i Pandava aveva con sé un cane.

तेषां विचरतां तत्र तत तत कर्म चिकीर्षताम ।
शवा चरन स वने मूढॊ नैषादिं परति जग्मिवान ॥२१॥
teṣāṃ vicaratāṃ tatra tat tat karma cikīrṣatām |
śvā caran sa vane mūḍho naiṣādiṃ prati jagmivān ||21||

E questi si aggiravano intenti nelle loro azioni, quello sciocco cane aggirandosi nella selva si incontrava col Nishada.

स कृष्णं मलदिग्धाङ्गं कृष्णाजिनधरं वने ।
नैषादिं शवा समालक्ष्य भषंस तस्थौ तद अन्तिके ॥२२॥
sa kṛṣṇaṃ maladigdhāṅgaṃ kṛṣṇājinadharaṃ vane |
naiṣādiṃ śvā samālakṣya bhaṣaṃs tasthau tad antike ||22||

E vedendo nella foresta, nero, coperto di polvere, vestito di pelle scura, quel Nishada, il cane abbaiava fermo davanti a lui.

तदा तस्याथ भषतः शुनः सप्तशरान मुखे ।
लाघवं दर्शयन्न अस्त्रे मुमॊच युगपद यथा ॥२३॥
tadā tasyātha bhaṣataḥ śunaḥ saptaśarān mukhe |
lāghavaṃ darśayann astre mumoca yugapad yathā ||23||

Egli allora nella bocca di quel cane che abbaiava, quasi contemporaneamente sette frecce scagliava mostrandosi abilissimo.

स तु शवा शरपूर्णास्यः पाण्डवान आजगाम ह ।
तं दृष्ट्वा पाण्डवा वीरा विस्मयं परमं ययुः ॥२४॥
sa tu śvā śarapūrṇāsyaḥ pāṇḍavān ājagāma ha |
taṃ dṛṣṭvā pāṇḍavā vīrā vismayaṃ paramaṃ yayuḥ ||24||

Quel cane con la bocca piena di frecce, raggiungeva i Pandava e vedendolo i valorosi Pandava cadevano in suprema meraviglia.

लाघवं शब्दवेधित्वं दृष्ट्वा तत्परमं तदा ।
परेक्ष्य तं वरीडिताश चासन परशशंसुश च सर्वशः ॥२५॥
lāghavaṃ śabdavedhitvaṃ dṛṣṭvā tatparamaṃ tadā |
prekṣya taṃ vrīḍitāś cāsan praśaśaṃsuś ca sarvaśaḥ ||25||

E vedendo la velocità e la suprema abilità di lancio, questo scorgendo tutti imbarazzati lo elogiavano.

तं ततॊ ऽनवेषमाणास ते वने वननिवासिनम ।
ददृशुः पाण्डवा राजन्न अस्यन्तम अनिशं शरान ॥२६॥
taṃ tato ‘nveṣamāṇās te vane vananivāsinam |
dadṛśuḥ pāṇḍavā rājann asyantam aniśaṃ śarān ||26||

O re, allora essi cercando nella foresta, i Pandava vedevano quell’abitante della foresta che scagliava incessanti frecce.

न चैनम अभ्यजानंस ते तदा विकृतदर्शनम ।
अथैनं परिपप्रच्छुः कॊ भवान कस्य वेत्य उत ॥२७॥
na cainam abhyajānaṃs te tadā vikṛtadarśanam |
athainaṃ paripapracchuḥ ko bhavān kasya vety uta ||27||

E non lo riconobbero per via dell’aspetto alterato, e a lui allora chiedevano: “O signore, chi sei tu e di chi sei figlio?”

एकलव्य उवाच ।
निषादाधिपतेर वीरा हिरण्यधनुषः सुतम ।
दरॊणशिष्यं च मां वित्तधनुर्वेद कृतश्रमम ॥२८॥
ekalavya uvāca |
niṣādādhipater vīrā hiraṇyadhanuṣaḥ sutam |
droṇaśiṣyaṃ ca māṃ vittadhanurveda kṛtaśramam ||28||

Ekalavya disse: “Sappiate o valorosi, che sono il figlio di Hiranyadhanusha, re dei Nishda e allievo di Drona e mi esercito nell’arte dell’arco.”

वैशंपायन उवाच ।
ते तम आज्ञाय तत्त्वेन पुनर आगम्य पाण्डवाः ।
यथावृत्तं च ते सर्वं दरॊणायाचख्युर अद्भुतम ॥२९॥
vaiśaṁpāyana uvāca |
te tam ājñāya tattvena punar āgamya pāṇḍavāḥ |
yathāvṛttaṃ ca te sarvaṃ droṇāyācakhyur adbhutam ||29||

Vaishampayana disse: “I Pandava saputa la verità di nuovo ritornarono, e tutto quel portento come accaduto riferirono a Drona.

कौन्तेयस तव अर्जुनॊ राजन्न एकलव्यम अनुस्मरन ।
रहॊ दरॊणं समागम्य परणयाद इदम अब्रवीत ॥३०॥
kaunteyas tv arjuno rājann ekalavyam anusmaran |
raho droṇaṃ samāgamya praṇayād idam abravīt ||30||

O re, ma Arjuna il figlio di Kunti, rammentando Ekalavya, avendo raggiunto Drona in privato, con franchezza a lui diceva:

नन्व अहं परिरभ्यैकः परीतिपूर्वम इदं वचः ।
भवतॊक्तॊ न मे शिष्यस तवद विशिष्टॊ भविष्यति ॥३१॥
nanv ahaṃ parirabhyaikaḥ prītipūrvam idaṃ vacaḥ |
bhavatokto na me śiṣyas tvad viśiṣṭo bhaviṣyati ||31||

“Forse che tu, abbracciandomi con gentilezza non mi facesti questo discorso? “Un altro mio allievo pari a te mai vi sarà!”

अथ कस्मान मद्विशिष्टॊ लॊकाद अपि च वीर्यवान ।
अस्त्य अन्यॊ भवतः शिष्यॊ निषादाधिपतेः सुतः ॥३२॥
atha kasmān madviśiṣṭo lokād api ca vīryavān |
asty anyo bhavataḥ śiṣyo niṣādādhipateḥ sutaḥ ||32||

E perché dunque al mondo un altro valoroso a me superiore vi è, il tuo allievo figlio del sovrano dei Nishda?”

मुहूर्तम इव तं दरॊणश चिन्तयित्वा विनिश्चयम ।
सव्यसाचिनम आदाय नैषादिं परति जग्मिवान ॥३३॥
muhūrtam iva taṃ droṇaś cintayitvā viniścayam |
savyasācinam ādāya naiṣādiṃ prati jagmivān ||33||

Drona avendo pensato per qualche istante alla decisione da prendere, preso con sé l’ambidestro, si recava dal Nishada.

ददर्श मलदिग्धाङ्गं जटिलं चीरवाससम ।
एकलव्यं धनुष्पाणिम अस्यन्तम अनिशं शरान ॥३४॥
dadarśa maladigdhāṅgaṃ jaṭilaṃ cīravāsasam |
ekalavyaṃ dhanuṣpāṇim asyantam aniśaṃ śarān ||34||

E scorgeva là coperto di polvere, coi capelli raccolti e vestito di corteccia, Ekalavya con arco in mano che scagliava incessanti frecce.

एकलव्यस तु तं दृष्ट्वा दरॊणम आयान्तम अन्तिकात ।
अभिगम्यॊपसंगृह्य जगाम शिरसा महीम ॥३५॥
ekalavyas tu taṃ dṛṣṭvā droṇam āyāntam antikāt |
abhigamyopasaṃgṛhya jagāma śirasā mahīm ||35||

Ma Ekalavya vedendo Drona venirgli vicino, accogliendolo con onore, s’inchinava con la testa al suolo.

पूजयित्वा ततॊ दरॊणं विधिवत स निषादजः ।
निवेद्य शिष्यम आत्मानं तस्थौ पराञ्जलिर अग्रतः ॥३६॥
pūjayitvā tato droṇaṃ vidhivat sa niṣādajaḥ |
nivedya śiṣyam ātmānaṃ tasthau prāñjalir agrataḥ ||36||

E avendo venerato Drona secondo le regole, il principe Nishda, proclamatosi suo allievo gli stava davanti a mani giunte.

ततॊ दरॊणॊ ऽबरवीद राजन्न एकलव्यम इदं वचः ।
यदि शिष्यॊ ऽसि मे तूर्णं वेतनं संप्रदीयताम ॥३७॥
tato droṇo ‘bravīd rājann ekalavyam idaṃ vacaḥ |
yadi śiṣyo ‘si me tūrṇaṃ vetanaṃ saṃpradīyatām ||37||

O re, allora Drona diceva ad Ekalavya questa cosa: “Se sei mio discepolo subito dammi le mie spettanze.”

एकलव्यस तु तच छरुत्वा परीयमाणॊ ऽबरवीद इदम ।
किं परयच्छामि भगवन्न आज्ञापयतु मां गुरुः ॥३८॥
ekalavyas tu tac chrutvā prīyamāṇo ‘bravīd idam |
kiṃ prayacchāmi bhagavann ājñāpayatu māṃ guruḥ ||38||

Ekalavya questo udendo, con mente lieta gli diceva: “O venerabile, cosa ti devo dare che il guru me lo riveli.

न हि किं चिद अदेयं मे गुरवे बरह्मवित्तम ।
तम अब्रवीत तवयाङ्गुष्ठॊ दक्षिणॊ दीयतां मम ॥३९॥
na hi kiṃ cid adeyaṃ me gurave brahmavittama |
tam abravīt tvayāṅguṣṭho dakṣiṇo dīyatāṃ mama ||39||

O sapiente brahmana, nulla esiste che io non possa dare al mio guru.” Allora gli diceva: “Dammi il tuo pollice destro!”

एकलव्यस तु तच छरुत्वा वचॊ दरॊणस्य दारुणम ।
परतिज्ञाम आत्मनॊ रक्षन सत्ये च निरतः सदा ॥४०॥
ekalavyas tu tac chrutvā vaco droṇasya dāruṇam |
pratijñām ātmano rakṣan satye ca nirataḥ sadā ||40||

Ekalavya queste crudeli parole di Drona udendo, mantenendo la sua promessa e sempre devoto alla verità.

तथैव हृष्टवदनस तथैवादीन मानसः ।
छित्त्वाविचार्य तं परादाद दरॊणायाङ्गुष्ठम आत्मनः ॥४१॥
tathaiva hṛṣṭavadanas tathaivādīna mānasaḥ |
chittvāvicārya taṃ prādād droṇāyāṅguṣṭham ātmanaḥ ||41||

E dunque con viso lieto e con nobile cuore, tagliatosi il pollice senza pensiero, lo consegnava a Drona.

ततः परं तु नैषादिर अङ्गुलीभिर वयकर्षत ।
न तथा स तु शीघ्रॊ ऽभूद यथापूर्वं नराधिप ॥४२॥
tataḥ paraṃ tu naiṣādir aṅgulībhir vyakarṣata |
na tathā sa tu śīghro ‘bhūd yathāpūrvaṃ narādhipa ||42||

O sovrano di uomini, quindi con le altre dita il Nishada tendeva l’arco, ma non era così veloce come prima.

ततॊ ऽरजुनः परीतमना बभूव विगतज्वरः ।
दरॊणश च सत्यवाग आसीन नान्यॊ ऽभयभवद अर्जुनम ॥४३॥
tato ‘rjunaḥ prītamanā babhūva vigatajvaraḥ |
droṇaś ca satyavāg āsīn nānyo ‘bhyabhavad arjunam ||43||

Allora Arjuna compiaciuto divenne libero dall’ansia e Drona restava sincero, che nessun altro era superiore ad Arjuna.

दरॊणस्य तु तदा शिष्यौ गदा यॊग्यां विशेषतः ।
दुर्यॊधनश च भीमश च कुरूणाम अभ्यगच्छताम ॥४४॥
droṇasya tu tadā śiṣyau gadā yogyāṃ viśeṣataḥ |
duryodhanaś ca bhīmaś ca kurūṇām abhyagacchatām ||44||

Allora due allievi di Drona nel combattimento di mazze, in modo speciale eccellevano tra i Kuru, Duryodhana, e Bhima.

अश्वत्थामा रहस्येषु सर्वेष्व अभ्यधिकॊ ऽभवत ।
तथाति पुरुषान अन्यान सारुकौ यमजाव उभौ ।
युधिष्ठिरॊ रथश्रेष्ठः सर्वत्र तु धनंजयः ॥४५॥
aśvatthāmā rahasyeṣu sarveṣv abhyadhiko ‘bhavat |
tathāti puruṣān anyān sārukau yamajāv ubhau |
yudhiṣṭhiro rathaśreṣṭhaḥ sarvatra tu dhanaṃjayaḥ ||45||

Ashvattama superiore era in tutte le arti segrete, entrambi i gemelli nel maneggio della spada erano superiori agli altri uomini, Yudhishthhira era sul carro il migliore di tutti a parte il dananjaya,

परस्थितः सागरान्तायां रथयूथप यूथपः ।
बुद्धियॊगबलॊत्साहैः सर्वास्त्रेषु च पाण्डवः ॥४६॥
prasthitaḥ sāgarāntāyāṃ rathayūthapa yūthapaḥ |
buddhiyogabalotsāhaiḥ sarvāstreṣu ca pāṇḍavaḥ ||46||

che era riconosciuto sulla Terra il primo dei combattenti sul carro, e in tutte le armi per energia, forza e applicazione di ingegno era il Pandava.

अस्त्रे गुर्व अनुरागे च विशिष्टॊ ऽभवद अर्जुनः ।
तुल्येष्व अस्त्रॊपदेशेषु सौष्ठवेन च वीर्यवान ।
एकः सर्वकुमाराणां बभूवातिरथॊ ऽरजुनः ॥४७॥
astre gurv anurāge ca viśiṣṭo ‘bhavad arjunaḥ |
tulyeṣv astropadeśeṣu sauṣṭhavena ca vīryavān |
ekaḥ sarvakumārāṇāṃ babhūvātiratho ‘rjunaḥ ||47||

E per attaccamento al guru il migliore era Arjuna, e quel valoroso, per eccellenza nella sapienza di tutte le armi, lui solo Arjuna divenne il miglior guerriero fra tutti i principi.

पराणाधिकं भीमसेनं कृतविद्यं धनंजयम ।
धार्तराष्ट्रा दुरात्मानॊ नामृष्यन्त नराधिप ॥४८॥
prāṇādhikaṃ bhīmasenaṃ kṛtavidyaṃ dhanaṃjayam |
dhārtarāṣṭrā durātmāno nāmṛṣyanta narādhipa ||48||

O sovrano di uomini, la superiorità di Bhimasena, e l’abilità nelle armi del dananjaya, i malvagi figli di Dhritarashtra non sopportavano.

L’esame del tiro con l’arco

तांस तु सर्वान समानीय सर्वविद्यासु निष्ठितान ।
दरॊणः परहरण जञाने जिज्ञासुः पुरुषर्षभ ॥४९॥
tāṃs tu sarvān samānīya sarvavidyāsu niṣṭhitān |
droṇaḥ praharaṇa jñāne jijñāsuḥ puruṣarṣabha ||49||

O toro fra gli uomini, tutti loro riuniti, avendo ormai completato ogni istruzione, Drona, desiderando provar la loro abilità.

कृत्रिमं भासम आरॊप्य वृक्षाग्रे शिल्पिभिः कृतम ।
अविज्ञातं कुमाराणां लक्ष्यभूतम उपादिशत ॥५०॥
kṛtrimaṃ bhāsam āropya vṛkṣāgre śilpibhiḥ kṛtam |
avijñātaṃ kumārāṇāṃ lakṣyabhūtam upādiśat ||50||

Posto sulla cima di un albero un finto uccello costruito da artefici, lo indicava ai principi che non l’avevano visto come il bersaglio.

द्रोण उवाच ।
शीघ्रं भवन्तः सर्वे वै धनूंष्य आदाय सत्वराः ।
भासम एतं समुद्दिश्य तिष्ठन्तां संहितेषवः ॥५१॥
droṇa uvāca |
śīghraṃ bhavantaḥ sarve vai dhanūṃṣy ādāya satvarāḥ |
bhāsam etaṃ samuddiśya tiṣṭhantāṃ saṃhiteṣavaḥ ||51||

Drona disse: “Svelti prendete tutti gli archi e le frecce, e puntatili verso l’uccello restate fermi con la freccia incoccata.

मद्वाक्यसमकालं च शिरॊ ऽसय विनिपात्यताम ।
एकैकशॊ नियॊक्ष्यामि तथा कुरुत पुत्रकाः ॥५२॥
madvākyasamakālaṃ ca śiro ‘sya vinipātyatām |
ekaikaśo niyokṣyāmi tathā kuruta putrakāḥ ||52||

O figlioli, al mio ordine immediatamente colpite la testa, uno per volta vi comanderò, e così agite.”

वैशंपायन उवाच ।
ततॊ युधिष्ठिरं पूर्वम उवाचाङ्गिरसां वरः ।
संधत्स्व बाणं दुर्धर्षं मद्वाक्यान्ते विमुञ्च च ॥५३॥
vaiśaṁpāyana uvāca |
tato yudhiṣṭhiraṃ pūrvam uvācāṅgirasāṃ varaḥ |
saṃdhatsva bāṇaṃ durdharṣaṃ madvākyānte vimuñca ca ||53||

Vaishampayana disse: “Allora il migliore degli discendenti di Angira, per primo ordinava a Yudhishthira: “O invincibile, tendi la freccia e al mio ordine scagliala.”

ततॊ युधिष्ठिरः पूर्वं धनुर गृह्य महारवम ।
तस्थौ भासं समुद्दिश्य गुरुवाक्यप्रचॊदितः ॥५४॥
tato yudhiṣṭhiraḥ pūrvaṃ dhanur gṛhya mahāravam |
tasthau bhāsaṃ samuddiśya guruvākyapracoditaḥ ||54||

Allora Yudhishthira per primo preso il prezioso arco, si fermava puntando l’uccello, pronto all’ordine del guru.

ततॊ विततधन्वानं दरॊणस तं कुरुनन्दनम ।
स मुहूर्ताद उवाचेदं वचनं भरतर्षभ ॥५५॥
tato vitatadhanvānaṃ droṇas taṃ kurunandanam |
sa muhūrtād uvācedaṃ vacanaṃ bharatarṣabha ||55||

O toro dei Bharata, allora Drona a quel rampollo dei Kuru con l’arco teso, dopo un momento diceva queste parole:

पश्यस्य एनं दरुमाग्रस्थं भासं नरवरात्मज ।
पश्यामीत्य एवम आचार्यं परत्युवाच युधिष्ठिरः ॥५६॥
paśyasy enaṃ drumāgrasthaṃ bhāsaṃ naravarātmaja |
paśyāmīty evam ācāryaṃ pratyuvāca yudhiṣṭhiraḥ ||56||

“O figlio del miglior uomo, vedi l’uccello sulla cima dell’albero?” “Lo vedo.” Così Yudhishthira rispondeva al maestro.

स मुहूर्ताद इव पुनर दरॊणस तं परत्यभाषत ।
अथ वृक्षम इमं मां वा भरातॄन वापि परपश्यसि ॥५७॥
sa muhūrtād iva punar droṇas taṃ pratyabhāṣata |
atha vṛkṣam imaṃ māṃ vā bhrātṝn vāpi prapaśyasi ||57||

Dopo un po’ di nuovo Drona a lui chiedeva: “E scorgi l’albero, o me, oppure i tuoi fratelli?”

तम उवाच स कौन्तेयः पश्याम्य एनं वनस्पतिम ।
भवन्तं च तथा भरातॄन भासं चेति पुनः पुनः ॥५८॥
tam uvāca sa kaunteyaḥ paśyāmy enaṃ vanaspatim |
bhavantaṃ ca tathā bhrātṝn bhāsaṃ ceti punaḥ punaḥ ||58||

E il figlio di Kunti a lui rispondeva: “Vedo quell’albero, e pure te, e i fratelli, l’uccello contemporaneamente.”

तम उवाचापसर्पेति दरॊणॊ ऽपरीत मना इव ।
नैतच छक्यं तवया वेद्धुं लक्ष्यम इत्य एव कुत्सयन ॥५९॥
tam uvācāpasarpeti droṇo ‘prīta manā iva |
naitac chakyaṃ tvayā veddhuṃ lakṣyam ity eva kutsayan ||59||

E Drona, quasi con disprezzo e con animo scontento gli diceva: “Ritirati, non sei in grado di colpire il bersaglio.”

ततॊ दुर्यॊधनादींस तान धार्तराष्ट्रान महायशाः ।
तेनैव करमयॊगेन जिज्ञासुः पर्यपृच्छत ॥६०॥
tato duryodhanādīṃs tān dhārtarāṣṭrān mahāyaśāḥ |
tenaiva kramayogena jijñāsuḥ paryapṛcchata ||60||

Quindi tutti i gloriosi figli di Dhritarashtra, a cominciare da Duryodhana, desiderando provarli chiamava in successione.

अन्यांश च शिष्यान भीमादीन राज्ञश चैवान्य देशजान ।
तथा च सर्वे सर्वं तत पश्याम इति कुत्सिताः ॥६१॥
anyāṃś ca śiṣyān bhīmādīn rājñaś caivānya deśajān |
tathā ca sarve sarvaṃ tat paśyāma iti kutsitāḥ ||61||

E tutti gli altri discepoli con Bhima in testa e quelli venuti da altre regioni, con tutti quelli che dicevano: “Tutto vediamo” Furono scartati.

ततॊ धनंजयं दरॊणः समयमानॊ ऽभयभाषत ।
तवयेदानीं परहर्तव्यम एतल लक्ष्यं निशम्यताम ॥६२॥
tato dhanaṃjayaṃ droṇaḥ smayamāno ‘bhyabhāṣata |
tvayedānīṃ prahartavyam etal lakṣyaṃ niśamyatām ||62||

Allora Drona sorridendo si rivolgeva al dananjaya: “Tu ora devi mirare e colpire il bersaglio.

मद्वाक्यसमकालं ते मॊक्तव्यॊ ऽतर भवेच छरः ।
वितत्य कार्मुकं पुत्र तिष्ठ तावन मुहूर्तकम ॥६३॥
madvākyasamakālaṃ te moktavyo ‘tra bhavec charaḥ |
vitatya kārmukaṃ putra tiṣṭha tāvan muhūrtakam ||63||

O figlio, al mio comando, immediatamente scaglia la freccia, tendi l’arco e resta fermo così per qualche istante.”

एवम उक्तः सव्यसाची मण्डलीकृतकार्मुकः ।
तस्थौ लक्ष्यं समुद्दिश्या गुरुवाक्यप्रचॊदितः ॥६४॥
evam uktaḥ savyasācī maṇḍalīkṛtakārmukaḥ |
tasthau lakṣyaṃ samuddiśyā guruvākyapracoditaḥ ||64||

Così apostrofato, l’ambidestro, avendo teso l’arco, si fermava puntando il bersaglio, pronto all’ordine del guru.

मुहूर्ताद इव तं दरॊणस तथैव समभाषत ।
पश्यस्य एनं सथितं भासं दरुमं माम अपि वेत्य उत ॥६५॥
muhūrtād iva taṃ droṇas tathaiva samabhāṣata |
paśyasy enaṃ sthitaṃ bhāsaṃ drumaṃ mām api vety uta ||65||

Dopo qualche istante, Drona gli chiedeva: “Vedi dunque l’uccello, e l’albero o anche me?”

पश्याम्य एनं भासम इति दरॊणं पार्थॊ ऽभयभाषत ।
न तु वृक्षं भवन्तं वा पश्यामीति च भारत ॥६६॥
paśyāmy enaṃ bhāsam iti droṇaṃ pārtho ‘bhyabhāṣata |
na tu vṛkṣaṃ bhavantaṃ vā paśyāmīti ca bhārata ||66||

O Bharata, “Vedo l’uccello” rispondeva il figlio di Pritha a Drona, “ma non vedo né l’albero né te.”

ततः परीतमना दरॊणॊ मुहूर्ताद इव तं पुनः ।
परत्यभाषत दुर्धर्षः पाण्डवानां रथर्षभम ॥६७॥
tataḥ prītamanā droṇo muhūrtād iva taṃ punaḥ |
pratyabhāṣata durdharṣaḥ pāṇḍavānāṃ ratharṣabham ||67||

Allora Drona felice, dopo qualche istante di nuovo quell’invincibile diceva a quel toro tra i guerrieri Pandava:

भासं पश्यसि यद्य एनं तथा बरूहि पुनर वचः ।
शिरः पश्यामि भासस्य न गात्रम इति सॊ ऽबरवीत ॥६८॥
bhāsaṃ paśyasi yady enaṃ tathā brūhi punar vacaḥ |
śiraḥ paśyāmi bhāsasya na gātram iti so ‘bravīt ||68||

“Se vedi l’uccello, allora descrivimelo a parole.” “Vedo solo la testa dell’uccello e non il resto.” Così diceva.

अर्जुनेनैवम उक्तस तु दरॊणॊ हृष्टतनू रुहः ।
मुञ्चस्वेत्य अब्रवीत पार्थं स मुमॊचाविचारयन ॥६९॥
arjunenaivam uktas tu droṇo hṛṣṭatanū ruhaḥ |
muñcasvety abravīt pārthaṃ sa mumocāvicārayan ||69||

E così apostrofato da Arjuna Drona coi capelli ritti dal piacere, “Scaglia!” diceva al figlio di Pritha, ed egli immediatamente la scagliava.

ततस तस्य नगस्थस्य कषुरेण निशितेन ह ।
शिर उत्कृत्य तरसा पातयाम आस पाण्डवः ॥७०॥
tatas tasya nagasthasya kṣureṇa niśitena ha |
śira utkṛtya tarasā pātayām āsa pāṇḍavaḥ ||70||

Allora di quell’uccello la testa con una freccia tagliente, tagliando, rapidamente lo abbatteva il Pandava.

तस्मिन कर्मणि संसिद्धे पर्यश्वजत फल्गुनम ।
मेने च दरुपदं संख्ये सानुबन्धं पराजितम ॥७१॥
tasmin karmaṇi saṃsiddhe paryaśvajata phalgunam |
mene ca drupadaṃ saṃkhye sānubandhaṃ parājitam ||71||

Compiuta questa azione, abbracciava Phalguna, e pensava che Drupada con tutti i suoi accoliti fosse ormai sconfitto in battaglia.

कस्य चित तव अथ कालस्य सशिष्यॊ ऽङगिरसां वरः ।
जगाम गङ्गाम अभितॊ मज्जितुं भरतर्षभ ॥७२॥
kasya cit tv atha kālasya saśiṣyo ‘ṅgirasāṃ varaḥ |
jagāma gaṅgām abhito majjituṃ bharatarṣabha ||72||

O toro dei Bharata, dopo qualche tempo coi suoi allievi il migliore dei discendenti di Angirasa si recava lungo la Ganga a bagnarsi.

L’episodio del coccodrillo

अवगाढम अथॊ दरॊणं सलिले सलिले चरः ।
गराहॊ जग्राह बलवाञ जङ्घान्ते कालचॊदितः ॥७३॥
avagāḍham atho droṇaṃ salile salile caraḥ |
grāho jagrāha balavāñ jaṅghānte kālacoditaḥ ||73||

Drona immerso nell’acqua, da un coccodrillo che nuotava nell’acqua e che era spinto dal fato, fu afferrato alla coscia.

स समर्थॊ ऽपि मॊक्षाय शिष्यान सर्वान अचॊदयत ।
गराहं हत्वा मॊक्षयध्वं माम इति तवरयन्न इव ॥७४॥
sa samartho ‘pi mokṣāya śiṣyān sarvān acodayat |
grāhaṃ hatvā mokṣayadhvaṃ mām iti tvarayann iva ||74||

Egli allora con forza incitava tutti i discepoli: “Uccidendo il coccodrillo liberatemi.” Questo con urgenza diceva.

तद वाक्यसमकालं तु बीभत्सुर निशितैः शरैः ।
आवापैः पञ्चभिर गराहं मग्नम अम्भस्य अताडयत ।
इतरे तु विसंमूढास तत्र तत्र परपेदिरे ॥७५॥
tad vākyasamakālaṃ tu bībhatsur niśitaiḥ śaraiḥ |
āvāpaiḥ pañcabhir grāhaṃ magnam ambhasy atāḍayat |
itare tu visaṃmūḍhās tatra tatra prapedire ||75||

Immediatamente a queste parole Bibhatsu, con cinque acute frecce, micidiali, la bestia immersa nell’acqua colpiva, gli altri invece, presi da grande confusione correvano qua e là.

तं च दृष्ट्वा करियॊपेतं दरॊणॊ ऽमन्यात पाण्डवम ।
विशिष्टं सर्वशिष्येभ्यः परीतिमांश चाभवत तदा ॥७६॥
taṃ ca dṛṣṭvā kriyopetaṃ droṇo ‘manyāta pāṇḍavam |
viśiṣṭaṃ sarvaśiṣyebhyaḥ prītimāṃś cābhavat tadā ||76||

Drona vedendo il Pandava in azione, pensava che lui fosse il migliore di tutti i discepoli e fu molto felice.

स पार्थ बाणैर बहुधा खण्डशः परिकल्पितः ।
गराहः पञ्चत्वम आपेदे जङ्घां तयक्त्वा महात्मनः ॥७७॥
sa pārtha bāṇair bahudhā khaṇḍaśaḥ parikalpitaḥ |
grāhaḥ pañcatvam āpede jaṅghāṃ tyaktvā mahātmanaḥ ||77||

Il coccodrillo tagliato a pezzi, dalle varie frecce del figlio di Pritha, moriva ridotto nei cinque elementi, liberando la coscia del mahatma.

L’arma Brahmashira

अथाब्रवीन महात्मानं भारद्वाजॊ महारथम ।
गृहाणेदं महाबाहॊ विशिष्टम अतिदुर्धरम ।
अस्त्रं बरह्मशिरॊ नाम सप्रयॊग निवर्तनम ॥७८॥
athābravīn mahātmānaṃ bhāradvājo mahāratham |
gṛhāṇedaṃ mahābāho viśiṣṭam atidurdharam |
astraṃ brahmaśiro nāma saprayoga nivartanam ||78||

Allora il figlio di Bharadvaja diceva al grande guerriero, quel mahatma: “o mahabaho accetta quest’arma assieme ai suoi segreti, la migliore, la più invincibile, che ha nome Brahmashira.

न च ते मानुषेष्व एतत परयॊक्तव्यं कथं चन ।
जगद विनिर्दहेद एतद अल्पतेजसि पातितम ॥७९॥
na ca te mānuṣeṣv etat prayoktavyaṃ kathaṃ cana |
jagad vinirdahed etad alpatejasi pātitam ||79||

Mai essa deve essere scagliata contro gli uomini, l’universo si distruggerebbe, anche se scagliata con poca energia.

असामान्यम इदं तात लॊकेष्व अस्त्रं निगद्यते ।
तद धारयेथाः परयतः शृणु चेदं वचॊ मम ॥८०॥
asāmānyam idaṃ tāta lokeṣv astraṃ nigadyate |
tad dhārayethāḥ prayataḥ śṛṇu cedaṃ vaco mama ||80||

O caro, di speciali proprietà nei mondi è ritenuta quest’arma, come lanciata puoi richiamarla, ascolta queste mie parole.

बाधेतामानुषः शत्रुर यदा तवां वीर कश चन ।
तद वधाय परयुञ्जीथास तदास्त्रम इदम आहवे ॥८१॥
bādhetāmānuṣaḥ śatrur yadā tvāṃ vīra kaś cana |
tad vadhāya prayuñjīthās tadāstram idam āhave ||81||

Se un nemico, un eroe non umano ti assalisse, per distruggerlo allora puoi scagliare quest’arma in battaglia.”

तथेति तत परतिश्रुत्य बीभत्सुः स कृताञ्जलिः ।
जग्राह परमास्त्रं तदाह चैनं पुनर गुरुः ।
भविता तवत्समॊ नान्यः पुमाँल लॊके धनुर्धरः ॥८२॥
tatheti tat pratiśrutya bībhatsuḥ sa kṛtāñjaliḥ |
jagrāha paramāstraṃ tadāha cainaṃ punar guruḥ |
bhavitā tvatsamo nānyaḥ pumāṁl loke dhanurdharaḥ ||82||

Assentendo, Bibhatsu e ascoltando a mani giunte, acquisiva la suprema arma, e il guru a lui di nuovo diceva: “Nessun altro uomo al mondo sarà un arciere pari a te.”

ARTICOLI CORRELATI

Ultime entrate

Il parere di Drona 202

Il parere di Bishma 201

Il parere di Karna 200

Il parere di Duryodhana 199

Commenti