4.4 C
Milano
venerdì, Dicembre 9, 2022
spot_img
HomeAdi ParvaDiscorso sull’amicizia 131

Discorso sull’amicizia 131

SAMBHAVA PARVA
(Il libro delle nascite)

SEZIONE 131
Discorso sull’amicizia

वैशंपायन उवाच ।
ततॊ दरुपदम आसाद्य भरद्वाजः परतापवान ।
अब्रवीत पार्षतं राजन सखायं विद्धि माम इति ॥१॥
vaiśaṁpāyana uvāca |
tato drupadam āsādya bharadvājaḥ pratāpavān |
abravīt pārṣataṃ rājan sakhāyaṃ viddhi mām iti ||1||

Vaishampayana disse: “O re, quindi raggiunto Drupada il potente figlio di Bharadvaja diceva al figlio di Prishata: “Sappi che io sono il tuo amico.”

इत्येवमुक्तः सख्या स प्रीतिपूर्वं जनेश्वरः ।
भारद्वाजेन पाञ्चालो नामृष्यत वचोऽस्य तत् ॥२॥
ityevamuktaḥ sakhyā sa prītipūrvaṃ janeśvaraḥ |
bhāradvājena pāñcālo nāmṛṣyata vaco’sya tat ||2||

Essendo stato così allegramente apostrofato dal suo amico, figlio di Bharadvaja, il re di Panchala non poteva sopportare quelle parole.

सक्रोधामर्षजिह्मभूः कषायीकृतलोचनः ।
ऐश्वर्यमदसम्पन्नो द्रोणं राजाब्रवीदिदम् ॥३॥
sakrodhāmarṣajihmabhūḥ kaṣāyīkṛtalocanaḥ |
aiśvaryamadasampanno droṇaṃ rājābravīdidam ||3||

Il re inebriato dall’orgoglio della ricchezza, contrasse le sopracciglia per l’ira e con gli occhi rossi disse a Drona.

द्रुपद उवाच ।
अकृतेयं तव परज्ञा बरह्मन नातिसमञ्जसी ।
यन मां बरवीषि परसभं सखा ते ऽहम इति दविज ॥४॥
drupada uvāca |
akṛteyaṃ tava prajñā brahman nātisamañjasī |
yan māṃ bravīṣi prasabhaṃ sakhā te ‘ham iti dvija ||4||

Drupada disse: “O dvija, o brahmana, la tua saggezza non è formata, tu non sei molto corretto quando impropriamente dici che sei mio amico.

न हि राज्ञाम उदीर्णानाम एवं भूतैर नरैः कव चित ।
सख्यं भवति मन्दात्मञ शरिया हीनैर धनच्युतैः ॥५॥
na hi rājñām udīrṇānām evaṃ bhūtair naraiḥ kva cit |
sakhyaṃ bhavati mandātmañ śriyā hīnair dhanacyutaiḥ ||5||

O sciocco, mai vi è cogli uomini comuni l’amicizia dei re, che sono superiori per ricchezza agli infelici privi di ricchezza.

सौहृदान्य अपि जीर्यन्ते कालेन परिजीर्यताम ।
सौहृदं मे तवया हय आसीत पूर्वं सामर्थ्य बन्धनम ॥६॥
sauhṛdāny api jīryante kālena parijīryatām |
sauhṛdaṃ me tvayā hy āsīt pūrvaṃ sāmarthya bandhanam ||6||

Anche le amicizie col tempo finiscono diventando vecchie, un tempo io avevo amicizia con te cementata dalla frequentazione.

न सख्यम अजरं लॊके जातु दृश्येत कर्हि चित ।
कामॊ वैनं विहरति करॊधश चैनं परवृश्चति ॥७॥
na sakhyam ajaraṃ loke jātu dṛśyeta karhi cit |
kāmo vainaṃ viharati krodhaś cainaṃ pravṛścati ||7||

Al mondo l’amicizia giovanile non rimane più, o l’amore la distrugge, oppure l’ira la riduce in pezzi.

मैवं जीर्णम उपासिष्ठाः सख्यं नवम उपाकुरु ।
आसीत सख्यं दविजश्रेष्ठ तवया मे ऽरथनिबन्धनम ॥८॥
maivaṃ jīrṇam upāsiṣṭhāḥ sakhyaṃ navam upākuru |
āsīt sakhyaṃ dvijaśreṣṭha tvayā me ‘rthanibandhanam ||8||

O migliore dei dvija, non rimaner attaccato ad una vecchia amicizia, procuratene una nuova, vi era amicizia tra te e me per parità di condizioni.

न दरिद्रॊ वसुमतॊ नाविद्वान विदुषः सखा ।
शूरस्य न सखा कलीबः सखिपूर्वं किम इष्यते ॥९॥
na daridro vasumato nāvidvān viduṣaḥ sakhā |
śūrasya na sakhā klībaḥ sakhipūrvaṃ kim iṣyate ||9||

Il povero col ricco non può aver amicizia, né lo sciocco col saggio, il debole non è amico del guerriero, perché desideri una vecchia amicizia?

ययॊर एव समं वित्तं ययॊर एव समं कुलम ।
तयॊः सख्यविवाहश च न तु पुष्टविपुष्टयॊः ॥१०॥
yayor eva samaṃ vittaṃ yayor eva samaṃ kulam |
tayoḥ sakhyavivāhaś ca na tu puṣṭavipuṣṭayoḥ ||10||

Tra due che sono di uguale ricchezza e di uguale stirpe, tra questi due vi può essere amicizia e matrimonio, non tra il povero e il ricco.

नाश्रॊत्रियः शरॊत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराज्ञा संगतं राज्ञः सखिपूर्वं किम इष्यते ॥११॥
nāśrotriyaḥ śrotriyasya nārathī rathinaḥ sakhā |
nārājñā saṃgataṃ rājñaḥ sakhipūrvaṃ kim iṣyate ||11||

L’ignorante non è amico del sapiente, né il guerriero sul carro di chi non ce l’ha, né chi non è re è adatto al re, perché vuoi una vecchia amicizia?”

Drona incontra i Pandava

वैशंपायन उवाच ।
दरुपदेनैवम उक्तस तु भारद्वाजः परतापवान ।
मुहूर्तं चिन्तयाम आस मन्युनाभिपरिप्लुतः ॥१२॥
vaiśaṁpāyana uvāca |
drupadenaivam uktas tu bhāradvājaḥ pratāpavān |
muhūrtaṃ cintayām āsa manyunābhipariplutaḥ ||12||

Vaishampayana disse: “Da Drupada così apostrofato il potente figlio di Bharadvaja, sommerso dalla rabbia pensava per qualche istante.

स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चालं परति बुद्धिमान ।
जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम ॥१३॥
sa viniścitya manasā pāñcālaṃ prati buddhimān |
jagāma kurumukhyānāṃ nagaraṃ nāgasāhvayam ||13||

Poi quell’intelligente uomo presa una risoluzione contro il re dei Pancala, si recava alla città dei principali Kuru, che prende il nome dagli elefanti.

स नागपुरमागम्य गौतमस्य निवेशने ।
भारद्वाजोऽवसत् तत्र प्रच्छन्नं द्विजसत्तमः ॥१४॥
sa nāgapuramāgamya gautamasya niveśane |
bhāradvājo’vasat tatra pracchannaṃ dvijasattamaḥ ||14||

Arrivato a Nagapura, l’eccellente dvija, figlio di Bharadvaja, visse in privato nella casa del figlio di Gautama.

ततोऽस्य तनुजः पार्थान् कृपस्यानन्तरं प्रभुः ।
अस्त्राणि शिक्षयामास नाबुध्यन्त च तं जनाः ॥१५॥
tato’sya tanujaḥ pārthān kṛpasyānantaraṃ prabhuḥ |
astrāṇi śikṣayāmāsa nābudhyanta ca taṃ janāḥ ||15||

Il nobile figlio suo, a intervalli degli insegnamenti di Kripa, diede istruzioni ai figli di Pritha sull’uso delle armi, ma nessuno conosceva ancora l’abilità di Ashvathama.

कुमारास तव अथ निष्क्रम्य समेता गजसाह्वयात ।
करीडन्तॊ वीटया तत्र वीराः पर्यचरन मुदा ॥१६॥
kumārās tv atha niṣkramya sametā gajasāhvayāt |
krīḍanto vīṭayā tatra vīrāḥ paryacaran mudā ||16||

I giovani tutti insieme essendo usciti dalla città degli elefanti, divertendosi al gioco della palla, là felici si aggiravano.

पपात कूपे सा वीटा तेषां वै करीडतां तदा ।
न च ते परत्यपद्यन्त कर्म वीटॊपलब्धये ॥१७॥
papāta kūpe sā vīṭā teṣāṃ vai krīḍatāṃ tadā |
na ca te pratyapadyanta karma vīṭopalabdhaye ||17||

Allora mentre giocavano la loro palla cadeva in un buco, ed essi allora non trovavano un modo per recuperare la palla.

ततस्ते यत्नमातिष्ठन् वीटामुद्धर्तुमादृताः ।
न च ते प्रत्यपद्यन्त कर्म वीटोपलब्धये ॥१८॥
tataste yatnamātiṣṭhan vīṭāmuddhartumādṛtāḥ |
na ca te pratyapadyanta karma vīṭopalabdhaye ||18||

Quindi, facevano del loro meglio per recuperare la palla, ma malgrado i loro sforzi non riuscivano a tirare su la palla.

ततोऽन्योन्यमवैक्षन्त वीडयावनताननाः ।
तस्या योगमविन्दन्तो भृशं चोत्कण्द्दिताभवन् ॥१९॥
tato’nyonyamavaikṣanta vīḍayāvanatānanāḥ |
tasyā yogamavindanto bhṛśaṃ cotkaṇdditābhavan ||19||

Poi si fissarono l’un l’altro, i loro volti arrossati di vergogna, erano colmi di grande ansia, non trovando alcun mezzo per recuperarla.

तेऽपश्यन् ब्राह्मणं श्याममापन्नं पलितं कृशम् ।
कृत्यवन्तमदूरस्थमग्निहोत्रपुरस्कृतम् ॥२०॥
te’paśyan brāhmaṇaṃ śyāmamāpannaṃ palitaṃ kṛśam |
kṛtyavantamadūrasthamagnihotrapuraskṛtam ||20||

Poi videro vicino a loro un brahmana di colore scuro, decrepito e magro, uno che aveva eseguito il suo Sandhya e si era purificato con l’agnihotra.

ते तं दृष्ट्वा महात्मानमुपगम्य कुमारकाः ।
भग्नोत्साहक्रियात्मानो ब्राह्मणं पर्यवारयन् ॥२१॥
te taṃ dṛṣṭvā mahātmānamupagamya kumārakāḥ |
bhagnotsāhakriyātmāno brāhmaṇaṃ paryavārayan ||21||

Vedendo quel grande illustre, i principi che erano disperati per il gioco, immediatamente lo circondarono.

अथ दरॊणः कुमारांस तान दृष्ट्वा कृत्यवतस तदा ।
परहस्य मन्दं पैशल्याद अभ्यभाषत वीर्यवान ॥२२॥
atha droṇaḥ kumārāṃs tān dṛṣṭvā kṛtyavatas tadā |
prahasya mandaṃ paiśalyād abhyabhāṣata vīryavān ||22||

Allora Drona vedendo i fanciulli occupati in quello, sorridendo, quel valoroso dolcemente con affabilità diceva:

अहॊ नु धिग बलं कषात्रं धिग एतां वः कृतास्त्रताम ।
भरतस्यान्वये जाता ये वीटां नाधिगच्छत ॥२३॥
aho nu dhig balaṃ kṣātraṃ dhig etāṃ vaḥ kṛtāstratām |
bharatasyānvaye jātā ye vīṭāṃ nādhigacchata ||23||

“Vergogna sia alla forza kshatrya, vergogna alla vostra abilità nelle armi, a voi che nati nella stirpe di Bharata, non riuscite a recuperare la palla.

एष मुष्टिर इषीकाणां मयास्त्रेणाभिमन्त्रितः ।
अस्य वीर्यं निरीक्षध्वं यद अन्यस्य न विद्यते ॥२४॥
eṣa muṣṭir iṣīkāṇāṃ mayāstreṇābhimantritaḥ |
asya vīryaṃ nirīkṣadhvaṃ yad anyasya na vidyate ||24||

Questo è un pugno di steli d’erba, da me come arma, attivato da un mantra, guardate il suo potere che non si trova in nessun’altra cosa.

एवमुक्त्वा कुमारांस्तान् द्रोणः स्वाङ्गुलिवेष्टनम् ।
कूपे निरुदके तमिन्नपातयदरिंदमः ।
ततोऽब्रवीत् तदा द्रोणं कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ॥२५॥
evamuktvā kumārāṃstān droṇaḥ svāṅguliveṣṭanam |
kūpe nirudake taminnapātayadariṃdamaḥ |
tato’bravīt tadā droṇaṃ kuntīputro yudhiṣṭhiraḥ ||25||

Detto questo, quel castigatore di nemici, Drona si tolse l’anello e lo gettò in quel pozzo asciutto. Allora il figlio di Kunti, Yudhistira, così diceva a Drona.

युधिष्ठिर उवाच ।
कृपस्यानुमते ब्रह्मन् भिक्षामानुहि शाश्वतीम् ।
एवमुक्तः प्रत्युवाच प्रहस्य भरतानिदम् ॥२६॥
yudhiṣṭhira uvāca |
kṛpasyānumate brahman bhikṣāmānuhi śāśvatīm |
evamuktaḥ pratyuvāca prahasya bharatānidam ||26||

Yudhistira disse: “O brahmana, con il permesso di Kripa, chiedi ciò che ti durerà per tutta la vita. Essendo stato così apostrofato, sorridendo rispose ai principi.

द्रोण उवाच ।
एषा मुष्टिरिषीकाणां मयास्त्रेणाभिमन्त्रिता ।
अस्या वीर्यं निरीक्षध्वं यदन्यस्य न विद्यते ॥२७॥
droṇa uvāca |
eṣā muṣṭiriṣīkāṇāṃ mayāstreṇābhimantritā |
asyā vīryaṃ nirīkṣadhvaṃ yadanyasya na vidyate ||27||

Drona disse: “Con i miei mantra investirò questa manciata di Ishika con la magia delle armi. Guarda il loro potere che nessun’altra arma possiede.

वेत्स्यामीषीकया वीटां ताम इषीकाम अथान्यया ।
ताम अन्यया समायॊगॊ वीटाया गरहणे मम ॥२८॥
vetsyāmīṣīkayā vīṭāṃ tām iṣīkām athānyayā |
tām anyayā samāyogo vīṭāyā grahaṇe mama ||28||

Io ritroverò con gli steli la palla, stelo dietro stelo, e con un altro unirò la palla alla mia mano.”

तद अपश्यन कुमारास ते विस्मयॊत्फुल्ललॊचनाः ।
अवेष्क्य चॊद्धृतां वीटां वीटा वेद्धारम अब्रुवन ॥२९॥
tad apaśyan kumārās te vismayotphullalocanāḥ |
aveṣkya coddhṛtāṃ vīṭāṃ vīṭā veddhāram abruvan ||29||

I fanciulli guardarono ciò con gli occhi spalancati dalla meraviglia e vedendo recuperata la palla avendo la palla perforata, dicevano:

अभिवादयामहे बरह्मन नैतद अन्येषु विद्यते ।
कॊ ऽसि कं तवाभिजानीमॊ वयं किं करवामहे ॥३०॥
abhivādayāmahe brahman naitad anyeṣu vidyate |
ko ‘si kaṃ tvābhijānīmo vayaṃ kiṃ karavāmahe ||30||

“O brahmana, noi ti veneriamo questo in altri non si trova, chi sei tu? Come ti possiamo conoscere e cosa possiamo fare per te?”

वैशम्पायन उवाच ।
ततः शरं समादाय धनुर्दोणो महायशाः ।
शरेण विद्ध्वा मुद्रां तामूर्ध्वमावाहयत् प्रभुः ॥३१॥
vaiśampāyana uvāca |
śareṇa viddhvā mudrāṃ tāmūrdhvamāvāhayat prabhuḥ |
saśaraṃ samupādāya kūpādaṅgaliveṣṭanam ||31||

Vaishampayana disse: “Allora l’illustre Drona, prendendo un arco con una freccia, trafisse con esso l’anello e lo sollevò.

सशरं समुपादाय कूपादङ्गलिवेष्टनम् ।
ददौ ततः कुमाराणां विस्मितानामविस्मितः ।
मुद्रिकामुद्धतां दृष्ट्वा तमाहुस्ते कुमारकाः ॥३२॥
tataḥ śaraṃ samādāya dhanurdoṇo mahāyaśāḥ |
dadau tataḥ kumārāṇāṃ vismitānāmavismitaḥ |
mudrikāmuddhatāṃ dṛṣṭvā tamāhuste kumārakāḥ ||32||

Sollevando dal pozzo quell’anello, trafitto dalla freccia, lo diede ai principi attoniti. Allora anche i principi, vedendo così ritrovato l’anello, dissero:

कुमारा ऊचुः ।
अभिवादयामहे ब्रह्मन् नैतदन्येषु विद्यते ।
कोऽसि कस्यासि जानीमो वयं किं करवामहे ॥३३॥
kumārā ūcuḥ |
abhivādayāmahe brahman naitadanyeṣu vidyate |
ko’si kasyāsi jānīmo vayaṃ kiṃ karavāmahe ||33||

I principi dissero: “O brahmana, ci inchiniamo a te. Nessun altro possiede tale abilità. Desideriamo presto sapere chi sei e cosa possiamo fare per te.

Drona incontra Bhishma

द्रोण उवाच ।
आचक्ष्वध्वं च भीष्माय रूपेण च गुणैश च माम ।
स एव सुमहाबुद्धिः सांप्रतं परतिपत्स्यते ॥३४॥
droṇa uvāca |
ācakṣvadhvaṃ ca bhīṣmāya rūpeṇa ca guṇaiś ca mām |
sa eva sumahābuddhiḥ sāṃprataṃ pratipatsyate ||34||

Drona disse: “Riferite a Bhishma, sia il mio aspetto che le mie qualità, egli che ha grandissima saggezza mi vorrà incontrare.”

वैशंपायन उवाच ।
तथेत्य उक्त्वा तु ते सर्वे भीष्मम ऊचुः पितामहम ।
बराह्मणस्य वचस तथ्यं तच च कर्मविशेषवत ॥३५॥
vaiśaṁpāyana uvāca |
tathety uktvā tu te sarve bhīṣmam ūcuḥ pitāmaham |
brāhmaṇasya vacas tathyaṃ tac ca karmaviśeṣavat ||35||

Vaishampayana disse: “Dicendo di si, tutti loro riferivano al patriarca Bhishma, le parole del brahmana in verità e quanto aveva fatto.

भीष्मः शरुत्वा कुमाराणां दरॊणं तं परत्यजानत ।
युक्तरूपः स हि गुरुर इत्य एवम अनुचिन्त्य च ॥३६॥
bhīṣmaḥ śrutvā kumārāṇāṃ droṇaṃ taṃ pratyajānata |
yuktarūpaḥ sa hi gurur ity evam anucintya ca ||36||

Bhishma uditi i fanciulli, si recava dunque da Droṇa, “Questo è il maestro che occorre.” Così pensando,

अथैनम आनीय तदा सवयम एव सुसत्कृतम ।
परिपप्रच्छ निपुणं भीष्मः शस्त्रभृतां वरः ॥३७॥
athainam ānīya tadā svayam eva susatkṛtam |
paripapraccha nipuṇaṃ bhīṣmaḥ śastrabhṛtāṃ varaḥ ||37||

E raggiuntolo, allora di persona onorando Bhishma, il migliore degli armati con gentilezza gli chiedeva

हेतुम आगमने तस्य दरॊणः सर्वं नयवेदयत ।
महर्षेर अग्निवेश्यस्य सकाशम अहम अच्युत ॥३८॥
hetum āgamane tasya droṇaḥ sarvaṃ nyavedayat |
maharṣer agniveśyasya sakāśam aham acyuta ||38||

lo scopo della sua venuta e a lui Drona tutto rivelava: “O incrollabile, io presso il maharishi Agniveshya.

अस्त्रार्थम अगमं पूर्वं धनुर्वेद जिघृक्षया ।
बरह्म चारी विनीतात्मा जटिलॊ बहुलाः समाः ॥३९॥
astrārtham agamaṃ pūrvaṃ dhanurveda jighṛkṣayā |
brahma cārī vinītātmā jaṭilo bahulāḥ samāḥ ||39||

Un tempo mi recai per armi volendo acquisire la scienza dell’arco, da casto discepolo, con anima controllata, coi capelli raccolti, per molti anni

अवसं तत्र सुचिरं धनुर्वेद चिकीर्षया ।
पाञ्चालराजपुत्रस तु यज्ञसेनॊ महाबलः ॥४०॥
avasaṃ tatra suciraṃ dhanurveda cikīrṣayā |
pāñcālarājaputras tu yajñaseno mahābalaḥ ||40||

là risiedevo così a lungo per ottenere l’arte dell’arco, il figlio del re dei Pancala, il fortissimo Yajnasena,

मया सहाकरॊद विद्यां गुरॊः शराम्यन समाहितः ।
स मे तत्र सखा चासीद उपकारी परियश च मे ॥४१॥
mayā sahākarod vidyāṃ guroḥ śrāmyan samāhitaḥ |
sa me tatra sakhā cāsīd upakārī priyaś ca me ||41||

divenne mio amico, insieme studiando la scienza del guru, egli era allora mio amico e amato benefattore.

तेनाहं सह संगम्य रतवान सुचिरं बत ।
बाल्यात परभृति कौरव्य सहाध्ययनम एव च ॥४२॥
tenāhaṃ saha saṃgamya ratavān suciraṃ bata |
bālyāt prabhṛti kauravya sahādhyayanam eva ca ||42||

O Kaurava, assieme a lui accompagnandomi, fin dalla fanciullezza insieme studiando, io a lungo fui davvero felice.

स समासाद्य मां तत्र परियकारी परियंवदः ।
अब्रवीद इति मां भीष्म वचनं परीतिवर्धनम ॥४३॥
sa samāsādya māṃ tatra priyakārī priyaṃvadaḥ |
abravīd iti māṃ bhīṣma vacanaṃ prītivardhanam ||43||

O Bhishma, egli allora rivolgendosi a me benefico e con care parole mi diceva queste parole che mi scatenavano la gioia.

अहं परियतमः पुत्रः पितुर दरॊण महात्मनः ।
अभिषेक्ष्यति मां राज्ये सपाञ्चाल्यॊ यदा तदा ॥४४॥
ahaṃ priyatamaḥ putraḥ pitur droṇa mahātmanaḥ |
abhiṣekṣyati māṃ rājye sapāñcālyo yadā tadā ||44||

“O Drona, io sono l’amatissimo figlio di un padre mahatma, quando il re dei Pancala mi consacrerà nel regno, allora

तवद भॊज्यं भविता राज्यं सखे सत्येन ते शपे ।
मम भॊगाश च वित्तं च तवदधीनं सुखानि च ॥४५॥
tvad bhojyaṃ bhavitā rājyaṃ sakhe satyena te śape |
mama bhogāś ca vittaṃ ca tvadadhīnaṃ sukhāni ca ||45||

o amico, il regno sarà a tua disposizione, in verità te lo giuro, i miei beni e la mia ricchezza e ogni piacere sarà a tua disposizione.”

एवम उक्तः परवव्राज कृतास्त्रॊ ऽहं धनेप्सया ।
अभिषिक्तं च शरुत्वैनं कृतार्थॊ ऽसमीति चिन्तयन ॥४६॥
evam uktaḥ pravavrāja kṛtāstro ‘haṃ dhanepsayā |
abhiṣiktaṃ ca śrutvainaṃ kṛtārtho ‘smīti cintayan ||46||

Così parlando, partiva ormai esperto d’armi, e io per desiderio di ricchezza saputo che era stato consacrato, pensavo “Sono a posto”.

तच्च वाक्यमहं नित्यं मनसा धारयस्तदा ।
सोऽहं पितृनियोगेन पुत्रलोभाद् यशस्विनीम् ॥४७॥
tacca vākyamahaṃ nityaṃ manasā dhārayastadā |
so’haṃ pitṛniyogena putralobhād yaśasvinīm ||47||

Ho mantenuto le sue parole sempre nella mia mente. Qualche tempo dopo, in obbedienza all’ingiunzione di mio padre

नातिकेशी महाप्रज्ञामुपयेमे महाव्रताम् ।
अग्निहोत्रे च सत्रे च दमे च सततं रताम् ॥४८॥
nātikeśī mahāprajñāmupayeme mahāvratām |
agnihotre ca satre ca dame ca satataṃ ratām ||48||

e nella tentazione di generare una discendenza, conobbi una donna che possedeva grande intelligenza e osservava molti rigidi voti e che era sempre impegnata in l’agnihotra, sacrifici e austerità.

अलभद् गौतमी पुत्रमश्वत्थामानमौरसम्।
भीमविक्रमकर्माणमादित्यसमतेजसम्॥४९॥
alabhad gautamī putramaśvatthāmānamaurasam |
bhīmavikramakarmāṇamādityasamatejasam ||49||

Sposai l’illustre figlia di Gautama che aveva i capelli ordinati, che diede alla luce un figlio, di nome Ashvathama, che come il Sole era molto potente.

पुत्रेण तेन प्रीतोऽहं भरद्वाजो मया यथा ।
गोक्षीरं पिबतो दृष्ट्वा धनिनस्तत्र पुत्रकान् ।
अश्वत्थामारुदद् बालस्तन्मे संदेहयद् दिशः ॥५०॥
putreṇa tena prīto’haṃ bharadvājo mayā yathā |
gokṣīraṃ pibato dṛṣṭvā dhaninastatra putrakān |
aśvatthāmārudad bālastanme saṃdehayad diśaḥ ||50||

Come Bharadvaja, era contento di avermi ottenuto, così ero contento di avere quel figlio. Un giorno Ashvathama iniziò a piangere vedendo i figli di uomini ricchi bere latte. Per questo ero così fuori di me che ho perso ogni conoscenza dei punti del cielo.

न स्नातकोऽवसीदेत वर्तमानः स्वकर्मसु ।
इति संचिन्त्य मनसा तं देशं बहुशो भ्रमन् ॥५१॥
na snātako’vasīdeta vartamānaḥ svakarmasu |
iti saṃcintya manasā taṃ deśaṃ bahuśo bhraman ||51||

“Invece di chiedere a colui che aveva solo poche vacche, appena sufficienti per le proposte sacrificali, io

विशुद्धमिच्छन् गाङ्गेय धपितं प्रतिग्रहम् ।
अन्तादन्तं परिक्रम्य नाध्यगच्छं पयस्विनीम् ॥५२॥
viśuddhamicchan gāṅgeya dhapitaṃ pratigraham |
antādantaṃ parikramya nādhyagacchaṃ payasvinīm ||52||

chiederò a colui che ne ha molte”. O figlio di Ganga, pensando così nella mia mente, vagai per molti paesi.

अथ पिष्टोदकेनैनं लोभयन्ति कुमारकाः।
पीत्वा पिष्टरसं बालः क्षीरं पीतं मयापि च ॥५३॥
atha piṣṭodakenainaṃ lobhayanti kumārakāḥ |
pītvā piṣṭarasaṃ bālaḥ kṣīraṃ pītaṃ mayāpi ca ||53||

Ho vagato per tutto il paese, ma non ho potuto ottenere una mucca da latte e sono tornato senza successo. Allora alcuni ragazzi tentarono con la Pistaudaka1.

ननर्वोत्थाय कौरव्य हृष्टो बाल्याद् विमोहितः ।
तं दृष्ट्वा नृत्यमानं तु बालैः परिवृतं सुतम् ॥५४॥
nanarvotthāya kauravya hṛṣṭo bālyād vimohitaḥ |
taṃ dṛṣṭvā nṛtyamānaṃ tu bālaiḥ parivṛtaṃ sutam ||54||

Il bambino, bevendola gridò: “O ho bevuto latte”. O discendente di Kuru, iniziò a ballare di gioia, essendo così convinto dalla sua ignoranza infantile.

हास्यतामुपसम्प्राप्तं कश्मलं तत्र मेऽभवत् ।
द्रोणं धिगस्त्वधनिनं यो धनं नाधिगच्छति ॥५५॥
hāsyatāmupasamprāptaṃ kaśmalaṃ tatra me’bhavat |
droṇaṃ dhigastvadhaninaṃ yo dhanaṃ nādhigacchati ||55||

Vedendolo ballare di gioia in mezzo ai suoi compagni di giochi che sorridevano per la sua semplicità, commovendomi pensai. “Vergogna, non cerco di guadagnare ricchezza!

पिष्टोदकं सुतो यस्य पीत्वा क्षीरस्य तृष्णया ।
नृत्यति स्म मुदाविष्टः क्षीरं पीतं मयाप्युत ॥५६॥
piṣṭodakaṃ suto yasya pītvā kṣīrasya tṛṣṇayā |
nṛtyati sma mudāviṣṭaḥ kṣīraṃ pītaṃ mayāpyuta ||56||

Mio figlio nella sete di latte beve Pistaudaka; nel’ignoranza balla, gridando “Ho bevuto latte”.

इति सम्भाषतां वाचं श्रुत्वा मे बुद्धिरच्यवत्।
आत्मानं चात्मना गर्हन् मनसेदं व्यचिन्तयम्॥५७॥
iti sambhāṣatāṃ vācaṃ śrutvā me buddhiracyavat |
ātmānaṃ cātmanā garhan manasedaṃ vyacintayam ||57||

Sentendo queste parole derisorie, ero completamente fuori di me! Poi, rimproverandomi da solo, cominciai a riflettere così nella mia mente:

अपि चाहं पुरा विप्रैर्वर्जितो गर्हितो वसे ।
परोपसेवां पापिष्ठां न च कुर्यां धनेप्सया ॥५८॥
api cāhaṃ purā viprairvarjito garhito vase |
paropasevāṃ pāpiṣṭhāṃ na ca kuryāṃ dhanepsayā ||58||

“Scacciato e censurato dai brahmana, non vorrei ancora, per desiderio di ricchezza, essere servitore di alcuno che è sempre colpevole”.

इति मत्वा प्रियं पुत्रं भीष्मादाय ततो ह्यहम् ।
पूर्वस्नेहानुरागित्वात् सदारः सौमकिं गतः ॥५९॥
iti matvā priyaṃ putraṃ bhīṣmādāya tato hyaham।
pūrvasnehānurāgitvāt sadāraḥ saumakiṃ gataḥ ||59||

O Bhishma, così risolto e ricordando la mia precedente amicizia per lui, mi consideravo molto benedetto. Sono andato con gioia al Saumaka, portando con me mio figlio e mia moglie.

अभिषिक्तं तु श्रुत्वैव कृतार्थोऽस्मीति चिन्तयन् ।
प्रियं सखायं सुप्रीतो राज्यस्थं समुपागमम् ॥६०॥
abhiṣiktaṃ tu śrutvaiva kṛtārtho’smīti cintayan |
priyaṃ sakhāyaṃ suprīto rājyasthaṃ samupāgamam ||60||

Avevo udito con gioia che il mio amato amico era stato installato sul trono, ho ricordato le sue parole e la sua compagnia, così, sono andato da Drupada.

परियं सखायं सुप्रीतॊ राज्यस्थं पुनर आव्रजम ।
संस्मरन संगमं चैव वचनं चैव तस्य तत ॥६१॥
priyaṃ sakhāyaṃ suprīto rājyasthaṃ punar āvrajam |
saṃsmaran saṃgamaṃ caiva vacanaṃ caiva tasya tat ||61||

Felice raggiungevo il caro amico, installato nel suo regno, ricordando la frequentazione e le sue parole.

ततॊ दरुपदम आगम्य सखिपूर्वम अहं परभॊ ।
अब्रुवं पुरुषव्याघ्र सखायं विद्धि माम इति ॥६२॥
tato drupadam āgamya sakhipūrvam ahaṃ prabho |
abruvaṃ puruṣavyāghra sakhāyaṃ viddhi mām iti ||62||

O potente, o tigre fra gli uomini, allora giunto da Drupada, il mio antico amico gli dicevo: “Sappi che sono il tuo amico.”

उपस्थितं तु दरुपदः सखिवच चाभिसंगतम ।
स मां निराकारम इव परहसन्न इदम अब्रवीत ॥६३॥
upasthitaṃ tu drupadaḥ sakhivac cābhisaṃgatam |
sa māṃ nirākāram iva prahasann idam abravīt ||63||

Ma a me che stavo lì giunto da amico, Drupada sorridendo diceva a me come fossi un poveraccio:

अकृतेयं तव परज्ञा बरह्मन नातिसमञ्जसी ।
यद आत्थ मां तवं परसभं सखा ते ऽहम इति दविज ॥६४॥
akṛteyaṃ tava prajñā brahman nātisamañjasī |
yad āttha māṃ tvaṃ prasabhaṃ sakhā te ‘ham iti dvija ||64||

“O dvija, o brahmano, la tua saggezza non è completa e non sei nel giusto, quando impropriamente mi dici che io sono tuo amico.

न हि राज्ञाम उदीर्णानाम एवं भूतैर नरैः कव चित ।
सख्यं भवति मन्दात्मञ शरिया हीनैर धनच्युतैः ॥६५॥
na hi rājñām udīrṇānām evaṃ bhūtair naraiḥ kva cit |
sakhyaṃ bhavati mandātmañ śriyā hīnair dhanacyutaiḥ ||65||

O sciocco, non vi è amicizia coi semplici uomini da parte dei superiori re, non vi è amicizia del ricco coi miseri senza denaro.

नाश्रॊत्रियः शरॊत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किम इष्यते ॥६६॥
nāśrotriyaḥ śrotriyasya nārathī rathinaḥ sakhā |
nārājā pārthivasyāpi sakhipūrvaṃ kim iṣyate ||66||

L’ignorante non è amico del sapiente, né il guerriero sul carro di chi non ce l’ha, e neppure del sovrano chi non è re, perché desideri un’amicizia passata?

एकरात्रं तु ते ब्रह्मन् कामं दास्यामि भोजनम् ।
एवमुक्तस्त्वहं तेन सदारः प्रस्थितस्तदा ॥३७॥
ekarātraṃ tu te brahman kāmaṃ dāsyāmi bhojanam।
evamuktastvahaṃ tena sadāraḥ prasthitastadā ||67||

O Brahmana, posso darti cibo e riparo per una notte.” Essendo stato così indirizzato, ho lasciato la sua presenza con mia moglie,

तां प्रतिज्ञा प्रतिज्ञाय यां कर्तास्म्यचिरादिव ।
द्रुपदेनैवमुक्तोऽहं मन्युनाभिपरिप्लुतः ॥३८॥
tāṃ pratijñā pratijñāya yāṃ kartāsmyacirādiva |
drupadenaivamukto’haṃ manyunābhipariplutaḥ ||68||

giurando di fare ciò che certamente farò senza molto indugio. O Bhishma, così insultato da Drupada ero pieno d’ira.

दरुपदेनैवम उक्तॊ ऽहं मन्युनाभिपरिप्लुतः ।
अभ्यागच्छं कुरून भीष्म शिष्यैर अर्थी गुणान्वितैः ॥६९॥
drupadenaivam ukto ‘haṃ manyunābhipariplutaḥ |
abhyāgacchaṃ kurūn bhīṣma śiṣyair arthī guṇānvitaiḥ ||69||

O Bhishma, io così apostrofato da Drupada, sommerso dalla rabbia, venni qui dai Kuru in cerca di discepoli di qualità.”

परतिजग्राह तं भीष्मॊ गुरुं पाण्डुसुतैः सह ।
पौत्रान आदाय तान सर्वान वसूनि विविधानि च ॥७०॥
pratijagrāha taṃ bhīṣmo guruṃ pāṇḍusutaiḥ saha |
pautrān ādāya tān sarvān vasūni vividhāni ca ||70||

Bhishma lo accoglieva come guru assieme ai figli di Pandu e presi i nipoti tutti e svariate ricchezze,

शिष्या इति ददौ राजन दरॊणाय विधिपूर्वकम ।
स च शिष्यान महेष्वासः परतिजग्राह कौरवान ॥७१॥
śiṣyā iti dadau rājan droṇāya vidhipūrvakam |
sa ca śiṣyān maheṣvāsaḥ pratijagrāha kauravān ||71||

o re, come allievi li affidava a Drona, in accordo con le antiche regole, quel grande arciere accoglieva i Kaurava come discepoli.

परतिगृह्य च तान सर्वान दरॊणॊ वचनम अब्रवीत ।
रहस्य एकः परतीतात्मा कृतॊपसदनांस तदा ॥७२॥
pratigṛhya ca tān sarvān droṇo vacanam abravīt |
rahasy ekaḥ pratītātmā kṛtopasadanāṃs tadā ||72||

E avendoli accolti tutti, Drona diceva queste parole, da solo e in segreto, con anima lieta, a loro che gli facevano omaggio:

कार्यं मे काङ्क्षितं किं चिद धृदि संपरिवर्तते ।
कृतास्त्रैस तत परदेयं मे तद ऋतं वदतानघाः ॥७३॥
kāryaṃ me kāṅkṣitaṃ kiṃ cid dhṛdi saṃparivartate |
kṛtāstrais tat pradeyaṃ me tad ṛtaṃ vadatānaghāḥ ||73||

“O senza macchia una certa impresa che desidero, sempre ho nel cuore, fatti esperti in armi, questo promettetemi con sincerità parlando.”

तच छरुत्वा कौरवेयास ते तूष्णीम आसन विशां पते ।
अर्जुनस तु ततः सर्वं परतिजज्ञे परंतपः ॥७४॥
tac chrutvā kauraveyās te tūṣṇīm āsan viśāṃ pate |
arjunas tu tataḥ sarvaṃ pratijajñe paraṃtapaḥ ||74||

O signore di popoli, quello udendo i Kaurava divennero silenziosi ma Arjuna tutto questo prometteva quel tormenta nemici.

ततॊ ऽरजुनं मूर्ध्नि तदा समाघ्राय पुनः पुनः ।
परीतिपूर्वं परिष्वज्य पररुरॊद मुदा तदा ॥७५॥
tato ‘rjunaṃ mūrdhni tadā samāghrāya punaḥ punaḥ |
prītipūrvaṃ pariṣvajya praruroda mudā tadā ||75||

Allora egli baciando la testa di Arjuna ripetutamente, allora con affetto abbracciandolo piangeva di gioia.

ततॊ दरॊणः पाण्डुपुत्रान अस्त्राणि विविधानि च ।
गराहयाम आस दिव्यानि मानुषाणि च वीर्यवान ॥७३॥
tato droṇaḥ pāṇḍuputrān astrāṇi vividhāni ca |
grāhayām āsa divyāni mānuṣāṇi ca vīryavān ||76||

Quindi Drona, quel valoroso, insegnava ai figli di Pandu le varie armi, sia divine che umane.

राजपुत्रास तथैवान्ये समेत्य भरतर्षभ ।
अभिजग्मुस ततॊ दरॊणम अस्त्रार्थे दविजसत्तमम ॥७७॥
rājaputrās tathaivānye sametya bharatarṣabha |
abhijagmus tato droṇam astrārthe dvijasattamam ||77||

O toro tra i Bharata, e gli altri figli del re tutti insieme, si recarono da Drona il migliore dei dvija, per acquisire l’uso delle armi.

वृष्णयश चान्धकाश चैव नानादेश्याश च पार्थिवाः ।
सूतपुत्रश च राधेयॊ गुरुं दरॊणम इयात तदा ॥७८॥
vṛṣṇayaś cāndhakāś caiva nānādeśyāś ca pārthivāḥ |
sūtaputraś ca rādheyo guruṃ droṇam iyāt tadā ||78||

Vrishni, e Andhaka, principi da svariate regioni, e anche il figlio del suta e di Radha si recava da Drona,

सपर्धमानस तु पार्थेन सूतपुत्रॊ ऽतयमर्षणः ।
दुर्यॊधनम उपाश्रित्य पाण्डवान अत्यमन्यत ॥७९॥
spardhamānas tu pārthena sūtaputro ‘tyamarṣaṇaḥ |
duryodhanam upāśritya pāṇḍavān atyamanyata ||79||

competendo furiosamente col figlio di Phrita quel figlio del suta, e rifugiandosi da Duryodhana, disprezzava i Pandava.


NOTE:

1. Latte di riso.

Articolo precedenteStoria di Kripa 130
Articolo successivoLa scuola d’armi 132
ARTICOLI CORRELATI

Ultime entrate

Il parere di Drona 202

Il parere di Bishma 201

Il parere di Karna 200

Il parere di Duryodhana 199

Commenti