4.4 C
Milano
venerdì, Dicembre 9, 2022
spot_img
HomeAdi ParvaDialogo tra Takshaka e Kashyapa 42

Dialogo tra Takshaka e Kashyapa 42

ASTIKA PARVA
(La storia di Astika)

SEZIONE 42
Dialogo tra Takshaka e Kashyapa

शृङ्ग्युवाच ।
यद्येतत्साहसं तात यदि वा दुष्कृतं कृतम् ।
प्रियं वाप्यप्रियं वा ते वागुक्ता न मृषा भवेत् ॥१॥
śṛṅgyuvāca |
yadyetatsāhasaṃ tāta yadi vā duṣkṛtaṃ kṛtam |
priyaṃ vāpyapriyaṃ vā te vāguktā na mṛṣā bhavet ||1||

Shringi disse: “O padre, che il mio atto sia stato improprio o avventato, che ti piaccia o non ti piaccia, le parole da me pronunciate non saranno vane.

नैवान्यथेदं भविता पितरेष ब्रवीमि ते ।
नाहं मृषा ब्रवीम्येवं स्वैरेष्वपि कुतः शपन् ॥२॥
naivānyathedaṃ bhavitā pitareṣa bravīmi te |
nāhaṃ mṛṣā bravīmyevaṃ svaireṣvapi kutaḥ śapan ||2||

O padre, ti dico che non potrà essere diversamente. Io non parlo mai invano, nemmeno per scherzo, soprattutto nel maledire.”

I consigli di un padre

शमीक उवाच ।
जानाम्युग्रप्रभावं त्वां तात सत्यगिरं तथा ।
नानृतं चोक्तपूर्वं ते नैतन्मिथ्या भविष्यति ॥३॥
śamīka uvāca |
jānāmyugraprabhāvaṃ tvāṃ tāta satyagiraṃ tathā |
nānṛtaṃ coktapūrvaṃ te naitanmithyā bhaviṣyati ||3||

Shamika disse: “Figlio mio, conosco la sincerità delle tue parole e la tua fiera potenza, so che la tua maledizione non sarà mai vana.

पित्रा पुत्रो वयस्थोऽपि सततं वाच्य एव तु ।
यथा स्याद्गुणसंयुक्तः प्राप्नुयाच्च महद्यशः ॥४॥
pitrā putro vayastho:’pi satataṃ vācya eva tu |
yathā syādguṇasaṃyuktaḥ prāpnuyācca mahadyaśaḥ ||4||

Ma il figlio, anche se adulto, deve sempre essere consigliato dal padre, affinché adornato di buone qualità ottenga un grande splendore

किं पुनर्बाल एव त्वं तपसा भावितः सदा ।
वर्धते चेत्प्रभवतां कोपोऽतीव महात्मनाम् ॥५॥
kiṃ punarbāla eva tvaṃ tapasā bhāvitaḥ sadā |
vardhate cetprabhavatāṃ kopo:’tīva mahātmanām ||5||

O luminoso, fin da bambino hai praticato il tapas e quando arrabbiati, l’ira dei mahatma cresce e diviene potente.

सोऽहं पश्यामि वक्तव्यं त्वयि धर्मभृतां वर ।
पुत्रत्वं बालतां चैव तवावेक्ष्य च साहसम् ॥६॥
so:’haṃ paśyāmi vaktavyaṃ tvayi dharmabhṛtāṃ vara |
putratvaṃ bālatāṃ caiva tavāvekṣya ca sāhasam ||6||

O migliore dei sostenitori del dharma, la tua giovinezza è impetuosa, tu sei mio figlio e ti devo consigliare.

स त्वं शमपरो भूत्वा वन्यमाहारमाचरन् ।
चर क्रोधमिमं हित्वा नैवं धर्मं प्रहास्यसि ॥७॥
sa tvaṃ śamaparo bhūtvā vanyamāhāramācaran |
cara krodhamimaṃ hitvā naivaṃ dharmaṃ prahāsyasi ||7||

Recupera la calma, abbandona l’ira raccogliendo cibo selvatico e così non violerai il dharma.

क्रोधो हि धर्मं हरति यतीनां दुःखसंचितम् ।
ततो धर्मविहीनानां गतिरिष्टा न विद्यते ॥८॥
krodho hi dharmaṃ harati yatīnāṃ duḥkhasaṃcitam |
tato dharmavihīnānāṃ gatiriṣṭā na vidyate ||8||

La collera ruba il dharma accumulato con dolore dagli asceti e non c’è speranza per coloro che sono privi di dharma.

शम एव यतीनां हि क्षमिणां सिद्धिकारकः ।
क्षमावतामयं लोकः परश्चैव क्षमावताम् ॥९॥
śama eva yatīnāṃ hi kṣamiṇāṃ siddhikārakaḥ |
kṣamāvatāmayaṃ lokaḥ paraścaiva kṣamāvatām ||9||

In questo e nell’altro mondo la pace rende perfetti coloro che con pazienza si sforzano.

तस्माच्चरेथाः सततं क्षमाशीलो जितेन्द्रियः ।
क्षमया प्राप्स्यसे लोकान्ब्रह्मणः समनन्तरान् ॥१०॥
tasmāccarethāḥ satataṃ kṣamāśīlo jitendriyaḥ |
kṣamayā prāpsyase lokānbrahmaṇaḥ samanantarān ||10||

Pertanto, con pazienza agisci sempre con i sensi domati, con la pazienza otterrai i mondi più vicini a Brahma.

मया तु शममास्थाय यच्छक्यं कर्तुमद्य वै ।
तत्करिष्याम्यहं तात प्रेपयिष्ये नृपाय वै ॥११॥
mayā tu śamamāsthāya yacchakyaṃ kartumadya vai |
tatkariṣyāmyahaṃ tāta prepayiṣye nṛpāya vai ||11||

O figlio, io ho adottato la pace, ora farò tutto ciò che è in mio potere, quindi dirò al sovrano:

मम पुत्रेण शप्तोऽसि बालेनाकृतबुद्धिना ।
ममेमां धर्षणां त्वत्तः प्रेक्ष्य राजन्नमर्षिणा ॥१२॥
mama putreṇa śapto:’si bālenākṛtabuddhinā |
mamemāṃ dharṣaṇāṃ tvattaḥ prekṣya rājannamarṣiṇā ||12||

“Sei stato maledetto da mio figlio, la cui mente è immatura per via della fanciullezza, quest’offesa sia da te considerata senza ira.”

Shamika invia un messaggero

सौतिरुवाच ।
एवमादिश्य शिष्यं स प्रेषयामास सुव्रतः ।
परिक्षिते नृपतये दयापन्नो महातपाः ॥१३॥
sautiruvāca |
evamādiśya śiṣyaṃ sa preṣayāmāsa suvrataḥ |
parikṣite nṛpataye dayāpanno mahātapāḥ ||13||

Il suta disse: “Così quel fermo nei voti, preso da compassione mandò un discepolo per informare re Parikshit.

संदिश्य कुशलप्रश्नं कार्यवृत्तान्तमेव च ।
शिष्यं गौरमुखं नाम शीलवन्तं समाहितम् ॥१४॥
saṃdiśya kuśalapraśnaṃ kāryavṛttāntameva ca |
śiṣyaṃ gauramukhaṃ nāma śīlavantaṃ samāhitam ||14||

Mandò il discepolo Gauramukha, un giovane di buone maniere, comandandogli di salutarlo e poi di esporgli il problema.

सोऽभिगम्य ततः शीघ्रं नरेन्द्रं कुरुवर्धनम् ।
विवेश भवनं राज्ञः पूर्वं द्वास्थैर्निवेदितः ॥१५॥
so:’bhigamya tataḥ śīghraṃ narendraṃ kuruvardhanam |
viveśa bhavanaṃ rājñaḥ pūrvaṃ dvāsthairniveditaḥ ||15||

Il continuatore dei Kuru arrivò presto dal re. Alle porte, riconosciuto dalle guardie entrò nel palazzo del re.

पूजितस्तु नरेन्द्रेण द्विजो गौरमुखस्तदा ।
आचख्यौ च परिश्रान्तो राज्ञः सर्वमशेषतः ॥१६॥
pūjitastu narendreṇa dvijo gauramukhastadā |
ācakhyau ca pariśrānto rājñaḥ sarvamaśeṣataḥ ||16||

Onorato dal sovrano il dvija Gaurmukha, riposatosi con parole consone ripeteva al re

शमीकवचनं घोरं यथोक्तं मन्त्रिसन्निधौ ।
शमीको नाम राजेन्द्र वर्तते विषये तव ॥१७॥
śamīkavacanaṃ ghoraṃ yathoktaṃ mantrisannidhau |
śamīko nāma rājendra vartate viṣaye tava ||17||

parola per parola alla presenza dei ministri, il terribile discorso di Samika. “O re dei re, un saggio di nome Shamika vive nel tuo regno.

ऋषिः परमधर्मात्मा दान्तः शान्तो महातपाः ।
तस्य त्वया नरव्याघ्र सर्पः प्राणैर्वियोजितः ॥१८॥
ṛṣiḥ paramadharmātmā dāntaḥ śānto mahātapāḥ |
tasya tvayā naravyāghra sarpaḥ prāṇairviyojitaḥ ||18||

Il suo tapas è grande è un supremo dharmatma, controllato e nella pace interiore. O tigre fra gli uomini, un serpente privo di vita, sulle spalle

अवसक्तो धनुष्कोट्या स्कन्धे मौनान्वितस्य च ।
क्षान्तवांस्तव तत्कर्म पुत्रस्तस्य न चक्षमे ॥१९॥
avasakto dhanuṣkoṭyā skandhe maunānvitasya ca |
kṣāntavāṃstava tatkarma putrastasya na cakṣame ||19||

con la punta dell’arco è stato posto, o migliore dei Bharata, egli ti ha perdonato ma suo figlio non l’ha tollerato.

तेन शप्तोऽसि राजेन्द्र पितुरज्ञातमद्य वै ।
तक्षकः सप्तरात्रेण मृत्युस्तव भविष्यति ॥२०॥
tena śapto:’si rājendra piturajñātamadya vai |
takṣakaḥ saptarātreṇa mṛtyustava bhaviṣyati ||20||

O re dei re, all’insaputa del padre sei stato maledetto e Takshaka tra sette notti sarà la tua morte.

तत्र रक्षां कुरुष्वेति पुनः पुनरथाब्रवीत् ।
तदन्यथा न शक्यं च कर्तुं केनचिदप्युत ॥२१॥
tatra rakṣāṃ kuruṣveti punaḥ punarathābravīt |
tadanyathā na śakyaṃ ca kartuṃ kenacidapyuta ||21||

“Prepara dunque una protezione, nessun’altra cosa sono in grado di fare”. Così ripetutamente mi disse.

न हि शक्नोति संयन्तुं पुत्रं कोपसमन्वितम् ।
ततोऽहं प्रेषितस्तेन तव राजन्हितार्थिना ॥२२॥
na hi śaknoti saṃyantuṃ putraṃ kopasamanvitam |
tato:’haṃ preṣitastena tava rājanhitārthinā ||22||

O re, poiché non è stato in grado di pacificare il figlio adirato, sono stato da lui inviato a te per il tuo bene.”

Il pentimento del re

सातिरुवाच ।
इति श्रुत्वा वचो घोरं स राजा कुरुनन्दनः ।
पर्यतप्यत तत्पापं कृत्वा राजा महातपाः ॥२३॥
sātiruvāca |
iti śrutvā vaco ghoraṃ sa rājā kurunandanaḥ |
paryatapyata tatpāpaṃ kṛtvā rājā mahātapāḥ ||23||

Il Suta disse: Dopo aver ascoltato queste terribili parole e ricordando il proprio atto, il re discendente dei Kuru, si doleva per aver fatto quel male.

तं च मौनव्रतं श्रुत्वा वने मुनिवरं तदा ।
भूय एवाभवद्राजा शोकसंतप्तमानसः ॥२४॥
taṃ ca maunavrataṃ śrutvā vane munivaraṃ tadā |
bhūya evābhavadrājā śokasaṃtaptamānasaḥ ||24||

Avendo sentito che il migliore dei muni stava osservando il voto del silenzio, fu doppiamente afflitto dal dolore.

अनुक्रोशात्मतां तस्य शमीकस्यावधार्य च ।
पर्यतप्यत भूयोपि कृत्वा तत्किल्बिषं मुनेः ॥२५॥
anukrośātmatāṃ tasya śamīkasyāvadhārya ca |
paryatapyata bhūyopi kṛtvā tatkilbiṣaṃ muneḥ ||25||

Riconosciuta la natura compassionevole di Shamika, ancora di più si doleva per la colpa commessa verso il muni.

न हि मृत्युं तथा राजा श्रुत्वा वै सोऽन्वतप्यत ।
अशोचदमरप्रख्यो यथा कृत्वेह कर्म तत् ॥२६॥
na hi mṛtyuṃ tathā rājā śrutvā vai so:’nvatapyata |
aśocadamaraprakhyo yathā kṛtveha karma tat ||26||

Il re come fosse un immortale non si addolorò più di tanto nel sentire che sarebbe morto a causa dell’azione compiuta.

ततस्तं प्रेषयामास राजा गौरमुखं तदा ।
भूयः प्रसादं भगवान्करोत्विह ममेति वै ॥२७॥
tatastaṃ preṣayāmāsa rājā gauramukhaṃ tadā |
bhūyaḥ prasādaṃ bhagavānkarotviha mameti vai ||27||

Quindi il re congedò Gaurmukha, dicendo: “Che il bhagavan perdoni il mio gesto.”

Il rifugio

तस्मिंश्च गतमात्रेऽथ राजा गौरमुखे तदा ।
मन्त्रिभिर्मन्त्रयामास सह संविग्नमानसः ॥२८॥
tasmiṃśca gatamātre:’tha rājā gauramukhe tadā |
mantribhirmantrayāmāsa saha saṃvignamānasaḥ ||28||

E appena partito Gaurmukha, il re preso dall’ansia si consigliò con i suoi ministri.

संमन्त्र्य मन्त्रिभिश्चैव स तथा मन्त्रतत्त्ववित् ।
प्रासादं कारयामास एकस्तम्भं सुरक्षितम् ॥२९॥
saṃmantrya mantribhiścaiva sa tathā mantratattvavit |
prāsādaṃ kārayāmāsa ekastambhaṃ surakṣitam ||29||

Dopo essersi consultato con i ministri, esperti nell’arte dei consigli, fece erigere una stanza ben protetta sopra una colonna.

रक्षां च विदधे तत्र भिषजश्चौषधानि च ।
ब्राह्मणान्मन्त्रसिद्धांश्च सर्वतो वै न्ययोजयत् ॥३०॥
rakṣāṃ ca vidadhe tatra bhiṣajaścauṣadhāni ca |
brāhmaṇānmantrasiddhāṃśca sarvato vai nyayojayat ||30||

Per la sua protezione, mise in quel luogo medici, medicine e brahmana esperti nei mantra.

राजकार्याणि तत्रस्थः सर्वाण्येवाकरोच्च सः ।
मन्त्रिभिः सह धर्मज्ञः समन्तात्परिरक्षितः ॥३१॥
rājakāryāṇi tatrasthaḥ sarvāṇyevākarocca saḥ |
mantribhiḥ saha dharmajñaḥ samantātparirakṣitaḥ ||31||

Così protetto da tutte le parti, quel sapiente nel dharma del re, circondato dai suoi virtuosi ministri assolveva i suoi doveri reali.

न चैनं कश्चिदारूढं लभते राजसत्तमम् ।
वातोऽपि निश्चरंस्तत्र प्रवेशे विनिवार्यते ॥३२॥
na cainaṃ kaścidārūḍhaṃ labhate rājasattamam |
vāto:’pi niścaraṃstatra praveśe vinivāryate ||32||

Nessuno poteva avvicinarsi a quel migliore dei re. Perfino all’aria era impedito di entrare.

Kashyapa vuole curare il re

प्राप्ते च दिवसे तस्मिन्सप्तमे द्विजसत्तमः ।
काश्यपोऽभ्यागमद्विद्वांस्तं राजानं चिकित्सितुम् ॥३३॥
prāpte ca divase tasminsaptame dvijasattamaḥ |
kāśyapo:’bhyāgamadvidvāṃstaṃ rājānaṃ cikitsitum ||33||

Giunto il settimo giorno, il migliore dei dvija, il sapiente Kashyapa si metteva in viaggio per curarlo.

श्रुतं हि तेन तदभूद्यथा तं राजसत्तमम् ।
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठो नेष्यते यमसादनम् ॥३४॥
śrutaṃ hi tena tadabhūdyathā taṃ rājasattamam |
takṣakaḥ pannagaśreṣṭho neṣyate yamasādanam ||34||

Aveva sentito che in quel giorno, quell’ottimo sovrano sarebbe stato spedito nella dimora di Yama da Takshaka.

तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण करिष्येऽहमपज्वरम् ।
तत्र मेऽर्थश्च धर्मश्च भवितेति विचिन्तयन् ॥३५॥
taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa kariṣye:’hamapajvaram |
tatra me:’rthaśca dharmaśca bhaviteti vicintayan ||35||

Pensava: “Curerò il re morso dal re dei serpenti. Con questo guadagnerò ricchezza e dharma”.

Dialogo tra Takshaka e Kashyapa

तं ददर्श स नागेन्द्रस्तक्षकः काश्यपं पथि ।
गच्छन्तमेकमनसं द्विजो भूत्वा वयोऽतिगः ॥३६॥
taṃ dadarśa sa nāgendrastakṣakaḥ kāśyapaṃ pathi |
gacchantamekamanasaṃ dvijo bhūtvā vayo:’tigaḥ ||36||

Takshaka, il re dei Naga, vide Kashyapa sulla strada che procedeva con quell’unico pensiero e trasformatosi in un dvija,

तमब्रवीत्पन्नगेन्द्रः काश्यपं मुनिपुंगवम् ।
क्व भवांस्त्वरितो याति किंच कार्यं चिकीर्षति ॥३७॥
tamabravītpannagendraḥ kāśyapaṃ munipuṃgavam |
kva bhavāṃstvarito yāti kiṃca kāryaṃ cikīrṣati ||37||

il re dei serpenti diceva a Kashyapa: “Dove vai così di fretta? Quali sono le tue intenzioni?”

काश्यप उवाच ।
नृपं कुरुकुलोत्पन्नं परिक्षितमरिंदमम् ।
तक्षकः पन्नगश्रेष्ठस्तेजसाऽध्य प्रधक्ष्यति ॥३८॥
kāśyapa uvāca |
nṛpaṃ kurukulotpannaṃ parikṣitamariṃdamam |
takṣakaḥ pannagaśreṣṭhastejasā:’dhya pradhakṣyati ||38||

Kashyapa disse: “Takshaka, il migliore dei serpenti, oggi brucerà quel distruttore di nemici di re Parikshit della razza Kuru.

तं दष्टं पन्नगेन्द्रेण तेनाग्निसमतेजसम् ।
पाण्डवानां कुलकरं राजानममितौजसम् ।
गच्छामित्वरितं सौम्य सद्यः कर्तुमपज्वरम् ॥३९॥
taṃ daṣṭaṃ pannagendreṇa tenāgnisamatejasam |
pāṇḍavānāṃ kulakaraṃ rājānamamitaujasam |
gacchāmitvaritaṃ saumya sadyaḥ kartumapajvaram ||39||

O Signore, morso dal re dei serpenti che è potente al pari del fuoco, quel re dall’incomparabile potere, continuatore della razza dei Pandava, vado oggi veloce a guarire.”

विज्ञातविषविद्योऽहं ब्राह्मणो लोकपूजितः ।
अस्मद्गुरुकटाक्षेण कल्योऽहं विषनाशने ॥४०॥
vijñātaviṣavidyo:’haṃ brāhmaṇo lokapūjitaḥ |
asmadgurukaṭākṣeṇa kalyo:’haṃ viṣanāśane ||40||

Takshaka disse: “O brahmana, io sono quel Takshaka che morderà quel sovrano, tu non puoi curare il mio morso.”

काश्यप उवाच ।
अहं तं नृपतिं गत्वा त्वया दष्टमपज्वरम् ।
करिष्यामीति मे बुद्धिर्विद्याबलसमन्विता ॥४१॥
kāśyapa uvāca |
ahaṃ taṃ nṛpatiṃ gatvā tvayā daṣṭamapajvaram |
kariṣyāmīti me buddhirvidyābalasamanvitā ||41||

Kashyapa disse: “O Naga, guarirò quel sovrano morso da te, sostenuto dalla forza del sapere questo è il mio pensiero.”

Articolo precedenteLa discesa sulla Terra 65
Articolo successivoGaruda si avvicina al Sole 25
ARTICOLI CORRELATI

Ultime entrate

Il parere di Drona 202

Il parere di Bishma 201

Il parere di Karna 200

Il parere di Duryodhana 199

Commenti